آکروپولیس آتن | تجلی شکوه در سرزمین افلاطون

تمدن یونان باستان از تاریخ این جهان پاک نخواهد شد. مدرنیته‌ی امروزی ما حاصل حرکت تاریخی است که شاید بخشی اساسی از آن مربوط به همان تمدن یونان باستان باشد. آیا می‌توان نقش سقراط، افلاطون و ارسطو را در مسیحیت و نقش مسیحیت را در رنسانس و نقش رنسانس را در مدرنیته و پس از آن در کاپیتالیسم و علم‌گرایی غربی انکار کرد؟ با وجودی که بسیاری از عناصر یونان باستان در طی زمان از بین رفته‌اند و برای ما نمانده‌اند، باز هم کم نیستند مواردی که لااقل بخشی‌شان باقی مانده و در حال حاضر جزو آثار باارزش تاریخی جهان به شمار می‌روند. آکروپولیس [یا آکروپلیس] و معبد پارتنون در آن از جمله‌ی این آثار با ارزش تاریخی در یونان باستان هستند. در این نوشتار از مجله‌ی ساحل شنی در مورد آکروپولیس در آتن صحبت خواهد شد. با هم خواهیم دید که این جاذبه‌ی گردشگری یونان چه وضعیتی دارد.

آکروپولیس

آکروپولیس چیست؟

یک سوال کوتاه با دو کلمه می‌تواند جوابی بسیار جامع و طولانی داشته باشد. پرسش آکروپولیس چیست باید جوابی شامل چیستی آکروپولیس، تاریخچه‌ی ساخت آن و هدف از ساخت آن داشته باشد.

آکروپولیس یک بنای یگانه نیست بلکه مجموعه‌ای از چند سازه است که البته همه‌ی آن‌ها باقی نمانده‌اند، اما آن‌هایی که باقی مانده‌اند هر یک در حال حاضر جزئی از جاذبه‌های گردشگری آتن هستند و من در ادامه‌ی این نوشتار یک به یک به معرفی آن‌ها خواهم پرداخت.

واژه‌ی آکروپولیس برساخته‌ی دو واژه‌ی یونانی است: ἄκρον و πόλις. واژه‌ی اول [یعنی ἄκρον] به معنی بالاترین نقطه و واژه‌ی دوم [یعنی πόλις] به معنی شهر است و بنابراین آکروپولیس به معنای بالاترین نقطه‌ی شهر است. آکروپولیس در واقع یک دژ است که البته صرفاً در آتن هم نبوده بلکه در کلیه‌ی شهرهای مهم یونان وجود داشته ولی در میان آن‌ها این آکروپولیس در آتن است که آن زمان هم شهرتی بسیار بیشتر داشته و امروزه هم همین آکروپولیسِ آتن را با نام آکروپولیس می‌شناسند.

تپه‌ای که میزبان آکروپولیس است، بر طبق شواهد، در هزاره‌ی چهارم پیش از میلاد هم مسکونی بوده اما این پریکلس [سیاستمدار و رهبر آتن در قرن ۵ قبل از میلاد] بود که با ساختن چندین بنا بر روی تپه از جمله پارتنون موجب شد که آکروپولیس آتن به مهم‌ترین آکروپولیس کل کشور یونان تبدیل شود.

آکروپولیس بر روی تپه‌ای قرار گرفته که ۱۵۰ متر از سطح دریا فاصله دارد و مساحت آن حدود ۳ هکتار است. همانطور که گفتم آکروپولیس حدود ۶ هزار سال پیش هم وجود داشته و بناهایی هم روی آن بوده‌اند که البته اکنون چیزی از آن‌ها باقی نمانده. در کل چندان اطلاعات زیادی از آکروپولیس تا قبل از قرن ششم میلادی در دست نیست. در قرن ششم قبل از میلاد کنترل تپه و سازه‌های آن به دست Kylon و پس از او به دست Peisistratos افتاد. Peisistratos یک دروازه‌ی ورودی برای این مجموعه ساخت که البته چیزی از آن هم باقی نمانده است.

نقاشی آکروپولیس

در قرن ششم [بین سال‌های ۵۷۰ تا ۵۵۰] قبل از میلاد معبد Athena Polias ساخته شد، معبدی که امروزه البته مقداری از آن باقی مانده. چندین سازه‌ی دیگر هم تقریباً در همین دوران ساخته شدند از جمله ساختمان پیشا‌پارتنون که البته اکثر آن‌ها دوام زیادی نیاوردند و آسیب دیدند. تقریباً یک قرن بعد – یعنی در زمان پریکلس – بود که بازسازی‌هایی اساسی در سازه‌های آکروپولیس آتن صورت گرفتند و حاصل آن‌ها چندین سازه از جمله بهترین سازه‌ی آکروپولیس یعنی پارتنون بود.

تقریباً در همان زمان کار ساخت معبد Athena Nike [که امروز بخشی از آن برای گردشگران قابل بازدید است] آغاز شد، اما به دلیل جنگ‌های پلوپنزی ساخت معبد متوقف شد. بعدها در زمان نیکیاس [بین سال‌های ۴۲۱ تا ۴۰۹ قبل از میلاد] کار ساخت این معبد ادامه پیدا کرد و معبد ساخته شد.

بسیار بیش‌تر می‌توان در مورد تاریخچه‌ی آکروپولیس صحبت کرد، اما بیش از تاریخچه آن چیزی که مهم است بناهایی است که در حال حاضر در آکروپولیس در آتن برای گردشگران قابل بازدید هستند. فقط این نکته را بگویم که بعدها در دوران رومی و بیزانس عمدتاً از آکروپولیس و خصوصاً پارتنون به عنوان مکان‌های مذهبی برای دین مسیحیت استفاده شد. در قرن هفدهم و پس از آن بارها به سبب حملات ونیزی‌ها و عثمانی‌ها آکروپولیس یا مقر نظامی شد و یا آسیب‌هایی به آن وارد آمدند. پس از آن که یونان از عثمانی مستقل شد و استقلال خود را به دست آورد رسیدگی‌های زیادی به آکروپولیس شد و رفته‌رفته آکروپولیس آتن به یکی از بهترین جاذبه‌های گردشگری کشور یونان تبدیل شد.

توضیحات کوتاه ما در مورد کلیت آکروپولیس همین موارد بودند و به نظرم بهتر است به جای آن که به بحث در مورد تاریخچه‌ی آکروپولیس بپردازم مستقیم به سر وقت بخش‌های مختلف این دژ بروم تا به همراه یکدیگر ببینیم که گردشگرانی که به آتن سفر می‌کنند و به دیدن آکروپولیس می‌روند می‌توانند از چه بناها و سازه‌هایی بازدید کنند.

جاذبه‌های گردشگری آکروپولیس در یونان

۱- پارتنون [The Parthenon]

آکروپولیس آتن

معبد پارتنون مقدس‌ترین سازه‌ی دوران باستان بوده. این معبد به دستور پریکلس حدود ۲۵۰۰ سال پیش ساخته شده و بالاترین نقطه‌ی تپه‌ی آکروپولیس را به خود اختصاص داده. پارتنون را شاهکاری ساخته‌ی اکتینوسِ معمار و فیدیاسِ مجسمه‌ساز می‌دانند. این معبد از ستون‌هایی متعدد با ارتفاع ۱۰٫۵ متر برخوردار است، ستون‌هایی که در قسمت پایه حجیم‌تر از قسمت‌های بالایی هستند و در واقع به دقت که به ستون‌ها نگاه کنید می‌بینید که قطر هر ستون از پایین به بالا کاهش می‌یابد.

این معبد در آن زمان به خدای آتنا اختصاص داده شده بود و برای خود از رونقی بسیار برخوردار بود. سازه‌ی عظیم پارتنون [که ستون‌های آن در قسمت پایه از قطری معادل ۱٫۹ متر برخوردار اند] برای سال‌ها یک معبد پررونق بود. پس از افول یونانیان و پا گرفتن مسیحیت در جای‌جای اروپا، در قرن ششم میلادی، پارتنون هم شکوه خود را به‌مثابه‌ی معبدی سنتی از دست داد و به کلیسایی اختصاص‌داده‌شده به مریم باکره تبدیل شد. حدود ۹۰۰ سال پارتنون به‌مثابه‌ی کلیسا مورد استفاده قرار گرفت تا آن که دست روزگار کاری کرد که این معبد از محل عبادت مسیحیان به محل عبادت مسلمانان تبدیل شود.

در دوران عثمانی بود که یونان به دست سرداران عثمانی تصرف شد و کلیسای پارتنونِ آن زمان به مسجد تبدیل شد. در قرن هفدهم جنگی سخت میان عثمانی‌ها و ونیزی‌ها شکل گرفت که متأسفانه یکی از تبعات آن آسیب شدید به معبد پارتنون بود. امروزه ویرانه‌های این معبد بر جای مانده‌اند، اما همین ویرانه‌ها چنان شکوه دارند که می‌توان با مشاهده‌ی آن‌ها دریافت که در گذشته این معبد چه سازه‌ی عظیم و با ابهتی بوده است.

معبد پارتنون

اگر خاطرتان باشد در بالا اشاره کردم که در قرن ششم، همزمان با سازه‌های متعددی که روی آکروپولیس ساخته می‌شدند، یک ساختمان ساخته شد که از آن با عنوان پیشاپارتنون یاد می‌کنند. معبد پارتنون روی خرابه‌های این ساختمان پیشاپارتنون ساخته شده و گفته می‌شود این پیشا پارتنون در جریان جنگ یونانی‌ها با ایرانیان تخریب شده است.

ضمناً مجسمه‌های زیبای زیادی از فیدیاسِ مجسمه‌ساز در این معبد بوده‌اند که البته عمده‌ی آن‌ها یا در موزه‌ی آکروپولیس و یا در موزه‌ی بریتانیا نگهداری می‌شوند.

پارتنون نماد شکوه یونان باستان در قرون قبل از میلاد است و نمی‌توان سفر گردشگری به یونان داشت و از این معبد بازدید نکرد.

۲- معبد قدیمی آتنا پولیا [Old Temple of Athena Polias]

معبد قدیمی آتنا پولیا یکی دیگر از سازه‌های قدیمی روی آکروپولیس آتن است که ارزش بازدید دارد. این معبد به خدای آتنا پولیا، خدای حامی شهر آتن، اختصاص داده شده بود و بین ۵۲۵ تا ۵۰۰ قبل از میلاد ساخته شده. امروزه البته صرفاً پایه‌های این معبد وجود دارند و قابل بازدید هستند چراکه در جنگ ایرانیان و یونانی‌ها این معبد به همراه دسته‌ای دیگر از سازه‌های آکروپولیس و کل یونان ویران شدند. جالب آن که در طی حدود ۲۲۰۰ سال هیچ اثری از این معبد نبود تا آن که در قرن نوزدهم بود که باقی‌مانده‌های معبد کشف شد.

۳- Erechtheion یا Erechtheum

آکروپولیس در آتن

Erechtheion یک مجموعه از سازه‌ها است که به عنوان معبدی برای آتنا و پوزئیدون ساخته شد. تاریخ ساخت آن به اوایل قرن ششم قبل از میلاد بازمی‌گردد. یک قسمت از این سازه دارای ۶ ستون مشهور است، ستون‌هایی که به جای آن که همچون سایر ستون‌ها استوانه‌ای‌شکل باشند به شکل دوشیزه‌ها طراحی شده‌اند. ضمناً معبد قبلی هم قسمتی از همین ساختمان است.

آکروپولیس در آتن

احتمال داده می‌شود که معمار این بنای عظیم و پیچیده Mnesicles بوده باشد. ضمناً مجسمه‌سازی و سنگ‌تراشی این سازه را هم فیدیاس بر عهده داشته. برخی از مورخین اعتقاد دارند که این سازه به افتخار پادشاه Erechtheus [کسی که در آثار هومر به عنوان یکی از شاهان آتن نام برده شده] ساخته شده و مقبره‌ی خود این پادشاه بوده است.

۴- Propylaia

آکروپولیس در آتن

پروپیلیا در کل به معنای دروازه‌هایی است که برای بناهای دوران باستان می‌ساخته‌اند. از اصلی‌ترین دروازه‌های آن زمان دروازه‌ی آکروپولیس بوده که خوشبختانه بخش‌هایی از آن برای ما به یادگار مانده‌اند و قابل بازدید هستند. این دروازه در دوران پریکلس و به دستور او ساخته شد. پریکلس، دوست خود فیدیاس را سرپرست ساخت این دروازه کرد و گفته می‌شود طراحی این سازه توسط Mnesicles انجام شده.

در ابتدا قرار بر این نبوده که این سازه یک سازه‌ی مستحکم باشد بلکه هدف اصلی از ساخت آن کنترل افرادی بوده که وارد آکروپولیس می‌شده‌اند. مثلاً برخی بردگان [خصوصاً بردگان فراری] حق ورود به آکروپولیس را نداشتند و از طریق این دروازه از ورود آن‌ها جلوگیری به عمل می‌آمد. همچنین از آن‌جا که خزانه‌ی آتن در آکروپولیس قرار داشت مهم بود که این منطقه از امنیت برخوردار باشد.

پروپیلیا سازه‌ای کوچک نبوده بلکه از یک ساختمان مرکزی و دو بال کوچک‌تر در دو سمت برخوردار بوده. پله‌هایی هم در جلوی آن بوده‌اند و امروزه بخش‌هایی از این سازه به یادگار مانده‌اند. ستون‌های متعدد هم باقی مانده‌اند.

۵- معبد آتنا نایک [Temple of Athena Nike]

معبد آتنا نایک در آتن

نایک به معنای پیروزی در زبان یونانی است و در همین راستا خدای آتنا نایک خدای پیروزی در جنگ شناخته می‌شد. معبد آتنا نایک به خدای آتنا نایک اختصاص داده شده بود و اولین معبدی کاملاً ایونیِ آتن بود. معبد آتنا نایک خوشبختانه تا حد بسیاری سالم باقی مانده و برای گردشگرانی که به دیدن آکروپولیس در یونان می‌روند از زیباترین جاذبه‌های گردشگری آکروپولیس است.

گفته می‌شود این معبد پس از پایان‌یافتن ساخت پارتنون و پروپیلیا ساخته شده، شاید اواخر قرن پنجم قبل از میلاد. این معبد از ۴ ستون ظریف حک‌شده‌ی ایونی در قسمت‌های شمالی و جنوبی برخوردار است و شکل و فرم قدیمی [نسبت به آن زمان] ستون‌ها این باور را در میان باستان‌شناسان قوی کرده است که معماری این معبد برگرفته از طراحی اولیه‌ی Kallikrates است.

۶- اودئونِ هرودس آتیکوس [Odeon of Herodes Atticus]

اودئونِ هرودس آتیکوس

خارج از دروازه‌ی آکروپولیس، یک سالن تئاتر زیبای مشهور با نام اودئون هرودس آتیکوس وجود دارد که البته ساخت آن ۶ قرن پس از ساخت بناهای اصلی آکروپولیس صورت گرفته.

هرودوس آتیکوس این سالن تئاتر زیبا را برای همسرش رگیلا در سال ۱۶۱ میلادی ساخت و از آن زمان به سبب زیبایی‌های بسیاری که دارد جزئی از آکروپولیس به شمار می‌رود. با وجودی که خارج از دروازه‌ی آکروپولیس واقع شده، آن را جزو محوطه‌ای که باید برای ورود به آن بلیط ارائه دهید قرار داده‌اند.

نیم‌دایره‌ای که در این سالن تئاتر برای حضور تماشاگران تعبیه شده ظرفیت ۵ هزار نفر را دارد و صحنه‌ی سالن هم به طرزی زیبا در مرکز نیم‌دایره قرار گرفته. هنوز هم پس از حدود ۱۹۰۰ سال این سالن میزبان تئاترها و کنسرت‌های موسیقی است.

۷- سالن تئاتر دیونیزوس [Theater of Dionysus]

سالن تئاتر دیونیزوس در آکروپولیس

سالن تئاتر دیونیزوس اولین سالن تئاتر ساخته‌شده در جهان است و در قسمت پایینی آکروپولیس واقع شده. فاصله‌ی این سالن تئاتر تا سالن تئاتر قبلی که نام بردم زیاد نیست و گاه اصلاً با هم اشتباه‌شان می‌گیرند، این در حالی است که سالن تئاتر دیونیزوس تا به حد زیادی تخریب شده و سالن قبلی به خوبی مانده است.

سالن تئاتر دیونیزوس ۶ قرن قبل از میلاد ساخته شده، هرچند که ساختمان کنونی احتمالاً مربوط به قرن چهارم قبل از میلاد است.  گفته می‌شود این سالن در زمان اوج خود می‌توانسته حدود ۱۷ هزار نفر را در خود جای دهد. این سالن به دیونیزوس [خدای بازی و شراب] اختصاص داده شده.

به دیدن آکروپولیس که بروید اگر بلیط بخرید می‌توانید از این سالن هم بازدید کنید، هرچند که یک بلیط جداگانه هم برای آن در نظر گرفته شده که قیمتی ارزان‌تر از بلیط آکروپولیس دارد.

۸- Stoa of Eumenes

بین سالن تئاتر دیونیزوس و سالن تئاتر اودئونِ هرودس آتیکوس یک تالار با نام Stoa of Eumenes وجود دارد که گفته می‌شود به دستور پادشاه Eumenes دوم در قرن دوم قبل از میلاد ساخته شده. البته این بنا در زمان حاضر ویرانه‌ای بیش نیست.

دسترسی به آکروپولیس

آکروپلیس

۸ تا از باقی‌مانده‌های سازه‌های آکروپولیس در گذشته را معرفی کردم. این ۸ مورد را حتماً در سفر به آتن و در مراجعه به آکرپولیس ببینید و در کنار آن‌ها عکس بگیرید. اما دیدنی‌های آکروپولیس فقط به این موارد محدود نمی‌شوند، یک موزه‌ی تازه‌ساخت با نام موزه‌ی آکروپولیس در این منطقه ساخته شده که من در ادامه به معرفی آن خواهم پرداخت، اما قبل از آن اجازه دهید یک سری نکته که باید حتماً به آن‌ها اشاره کنم را ذکر کنم. نکته‌ی اول نحوه‌ی دسترسی به آکروپولیس در آتن است.

 آکروپولیس فاصله‌ی چندانی از مرکز شهر آتن ندارد و برای دسترسی به آن هم هیچ راه دشواری در پیش ندارید چراکه یک ایستگاه مترو کاملاً در نزدیکی آکروپولیس واقع شده. ایستگاه متروی مخصوص آکروپولیس با نام ایستگاه Acropoli شناخته می‌شود. آن را روی نقشه‌ی متروی آتن پیدا کنید و به راحتی به آکروپولیس دسترسی پیدا کنید.

هزینه‌ی ورود به آکروپولیس

آکروپلیس

بلیط‌های مختلفی برای آکروپلیس قابل خرید هستند که البته هزینه‌ی آن‌ها با هم متفاوت است. اما بلیط ارزان‌قیمت آکروپولیس ۱۰ یورو و بلیط معمولی آن ۲۰ یورو است. بلیط آکروپولیس به همراه ۷ مکان تاریخی دیگر [از جمله کتاب‌خانه‌ی هادریان، آگورای باستانی آتن، سایت باستان‌شناسی Lykeion و موزه‌ی آگورای باستانی] ۳۰ یورو است.

ضمناً منظور از بلیط ارزان‌قیمت مربوط به بازه‌ی زمانی ۱ نوامبر تا ۳۱ مارس است، در سایر ماه‌های سال نرخ بلیط همان نرخ بلیط معمولی است.

همچنین در برخی روزهای سال ورودی آکروپولیس در یونان رایگان است، از جمله:

  • ۶ مارس [روز یادبود Melina Mercouri]
  • ۱۸ آوریل [روز جهانی آثار تاریخی]
  • ۱۸ می [روز جهانی موزه‌ها]
  • هفته‌ی آخر ماه سپتامبر هر سال [روزهای میراث اروپایی]
  • ۲۸ اکتبر
  • اولین یکشنبه‌های هر ماه از اول نوامبر تا آخر ماه مارس

موزه‌ی آکروپولیس

موزه‌ی آکروپولیس

موزه‌ی آکروپولیس موزه‌ای نسبتاً جدید است و قطعاً از بهترین موزه‌های جهان به شمار می‌رود. سخت بتوان انکار کرد که بازدید از سازه‌های تپه‌ی آکروپولیس در آتن باید همراه با بازدید از این موزه هم باشد. این موزه در سال ۲۰۰۹ ساخته شده و حدود ۳۰۰ متر با مجموعه‌ی تاریخی فاصله دارد. در این موزه حدود ۴ هزار عنصر [از جمله مجسمه و سنگ و …] مربوط به آکروپولیس نگهداری می‌شوند. سایر مجسمه‌های قدیمی آکروپلیس هم در موزه‌ی بریتانیا نگهداری می‌شوند. ضمناً بلیطی که برای آکروپولیس می‌خرید شامل این موزه نمی‌شود و باید بلیط آن را به صورت جداگانه تهیه کنید.

آدرس: ۱۵ Dionysiou Areopagitou Street, Athens

چند نکته

۱- به این مجموعه‌ی تاریخی که بروید احتمالاً افرادی را می‌بینید که در حال تبلیغ فروشگاه‌هایی برای خرید سوغات هستند. این فروشگاه‌ها را در خیابان Apostolou Pavlou در نزدیکی این مجموعه‌ی تاریخی پیدا می‌کنید. این خیابان همچنین از چند کافه هم برخوردار است.

۲- از این لینک می‌توانید برای آگاهی از فستیوال‌ها و نمایش‌هایی که در سالن تئاتر اودئونِ هرودس آتیکوس برگزار می‎شوند آگاهی یابید.

۳- در چندین نقطه از آکروپولیس تابلوهایی وجود دارند که اعلام کرده‌اند از دست زدن به سازه‌ها خودداری کنید. بهتر است شما هم این کار را انجام دهید تا احتمال خرابی سازه‌ها کاهش یابد.

سخن آخر

اگر تجربه‌ای از بازدید از مجموعه‌ی تاریخی آکروپولیس در یونان دارید بسیار خوشحال می‌شویم تجربه‌تان را از طریق قسمت نظرات با ما و کاربران در میان بگذارید.

ضمناً به دنبال سفر به یونان اگر هستید می‌توانید از خدمات آژانس ساحل شنی استفاده کنید. اخذ وقت سفارت یونان، اخذ وقت فوری سفارت یونان و همچنین اخذ ویزای شینگن یونان از جمله خدمات آژانس گردشگری ساحل شنی هستند. برای هر یک از این خدمات باشماره‌تلفن ۰۲۱۵۷۹۳۸ تماس بگیرید.

منابع: planetware | meganstarr | wikipedia

ارسال پاسخ

بیست + 17 =