۲۰ واقعیت پیرامون انگکور وات | بزرگ‌ترین سازه‌ی مذهبی جهان

انگکور وات معبد یا در واقع مجموعه‌معبدی در شمال غربی کشور کامبوج است. این مجموعه‌معبد همواره در میان بهترین آثار باستانی جهان قرار دارد و جالب آن که بزرگ‌ترین سازه‌ی مذهبی جهان هم به شمار می‌رود. انگکور وات بسیار شگفت‌انگیز است و از بهترین جاذبه‌های گردشگری کل آسیا و جهان محسوب می‌شود. این مکان می‌تواند مقصدی عالی برای ماجراجویان و علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ ملل مختلف باشد. در ادامه‌ی این نوشتار در مورد انگکور وات کامبوج اطلاعاتی به شما داده خواهد شد. تلاش‌مان بر آن است که در باب تاریخچه‌ی این معبد، معماری‌اش و حال و هوایی که در دنیای امروز دارد صحبت کنیم.

انگکور وات و تاریخچه‌‌اش

۱- انگکور وات معبدی است که ابتدا برای خدای ویشنو [Vishnu] در دین هندو در دوران امپراتوری خمر ساخته‌شد، اما بعدها با ورود آیین بودا به آن منطقه و تسلط این آیین به جای آیین هندو، به معبدی بودایی تبدیل شد. ویشنو در کنار برهما و شیوا سه خدای اصلی هندوییسم هستند. برهما سازنده‌ی جهان، شیوا مخرب و ویشنو محافظ جهان است.

مجسمه‌ی ویشنو در برج جنوبی انگکور وات
نمایی از مجسمه‌ی ویشنو در برج جنوبی انگکور وات

۲- افسانه‌هایی حول آن که این معبد صرفاً در یک شب آن هم توسط معماری الهی ساخته شده است وجود دارند که البته چندان نمی‌توان به آن‌ها اهمیتی داد. یافته‌های تاریخی نشان از آن دارند که طراحی اولیه‌ی انگکور وات در نیمه‌ی اول قرن دوازدهم و در دوران حکومت سوریاوارمن دوم [Suryavarman II] صورت گرفته است. در همان زمان معبد به ویشنو اختصاص داده شده و گویا به قصد معبد حکومتی شاه و پایتخت شاه ساخته شده است، هرچند که ماجراهای دیگری حول نیت ساخت این معبد وجود دارند که در ادامه‌ی این نوشتار به یکی از رایج‌ترینِ آن‌ها اشاره خواهد شد.

نقاشی انگکور وات
نقاشی انگکور وات از Henri Mouhot در سال ۱۸۶۰

۳- ازآن‌جا که هیچ کتیبه‌ای باقی نمانده که مستقیماً به این معبد اشاره داشته باشد، نام اصلی و دقیق آن مشخص نیست اما احتمالاً این معبد پس از مدتی با نام Varah Vishnu-lok شناخته می‌شده است. به نظر می‌رسد کار ساخت معبد مدتی پس از مرگ سوریاوارمن دوم به اتمام رسیده، هرچند که گویا برخی از دکوراسیون‌های حکاکی آن ناتمام باقی‌مانده‌اند. این معبد بزرگ در همان سال‌های نخست عمرش، حادثه‌ای بد را تجربه می‌کند. در سال ۱۱۷۷، تقریباً ۲۷ سال پس از مرگ سوریاوارمن دوم این معبد توسط چم‌ها [Chams] غارت می‌شود و آسیب می‌بیند (چم‌ها آن زمان دشمن سنتی امپراتوری خمر بودند.)  پس از آن امپراتوری خمر توسط شاهی جدید با نام جایاوارمن هفتم (Jayavarman VII) باری دیگر سلطه‌اش را آغاز می‌کند و به دستور این شاه جدید، پایتخت و معبد حکومتی جدید در شمال انگکور وات تأسیس می‌شوند.

انگکور وات و معماری‌اش

آن‌چه در مورد معبد انگکور وات مهم است نه تاریخچه‌اش، بلکه معماری‌اش است. این مجموعه‌معبد بزرگ‌ترین معبد در کل جهان است و حتی نامزد آن بوده که جزو عجایب هفتگانه‌ی جدید جهان قرار گیرد:

۴- انگکور وات در محوطه‌ای سرسبز قرار دارد و همانطور که در تصویر می‌بینید اطراف آن را طبیعتی زیبا دربرگرفته است.

angkor wat

۵- گفته می‌شود معبد انگکور وات بازنمایی‌کننده‌ی کوه مرو [Meru]، خانه‌ی خدایان، است. از این رو برج‌های پنج‌گانه‌ی آن نمادی از ۵ قله‌ی کوه هستند و دیوارها و خندق‌های‌اش نمادهایی از اقیانوس و حوزه‌ی اطراف کوه. البته این کوه مرو را نباید با کوهی که در تانزانیا در آفریقا قرار دارد اشتباه بگیرید. کوه مرو در متن ما دلالت بر کوهی ۵ قله‌ای دارد که در ادیان هندوییسم و بودیسم از اهمیتی ویژه برخوردار است.

۶- برخلاف بسیاری از معابدی که در دوران امپراتوری خمر ساخته شده‌اند، انگکور وات به جای آن که به سمت شرق ساخته شده باشد به سمت غرب ساخته شده. این قضیه، بسیاری را به این نتیجه سوق داده است که سوریاوارمن دوم این معبد را از همان ابتدا به عنوان معبدی که قبرش در آن قرار بگیرد ساخته است. در واقع ازآن‌جا که دقیق مشخص نیست که انگکوروات در ابتدا با چه نیتی ساخته شده، پیرامون نیات ساخت این معبد همواره بحث‌ها و جدل‌ها وجود داشته، اما برخی موارد موجب شده‌اند که برخی باستان‌شناسان بر این باور بروند که انگکوروات در ابتدا با نیت ساخت یک آرامگاه ساخته شده. یکی از موارد سوق‌دهنده به این نظریه، همین موردی است که در بالا به آن اشاره شد. گفته می‌شود در راستای تأیید این نظریه، Charles Higham، باستان‌شناس، ظرفی را در برج مرکزی این معبد پیدا کرده که گفته می‌شود ظرفی مربوط به دنیای مردگان است. همچنین نقوشی روی سنگ‌های معبد وجود دارد که چینش آن‌ها موجب شده برخی روی این قضیه که این معبد برای آرامگاه ساخته شده تأکید کنند. تصویر این نقوش را در زیر می‌توانید ببینید:

انگکور وات

البته توجیهات دیگری برای آن که چرا این معبد برخلاف سایر معابد خمری به سمت غرب ساخته شده وجود دارند. بر طبق این توجیهات، لزوماً نباید از به سمت غرب ساخته شدن این معبد نتیجه بگیریم که به عنوان معبدی قبرمانند ساخته شده است.

۷- معبد انگکوروات در کامبوج بیشتر به سبب هارمونی طراحی‌اش ستایش شده است. معماری انگکور وات نمونه‌ی بارز معماری دوران خمر است که گاه اصلاً با نام «معماری به سبک انگکور وات» شناخته می‌شود. در قرن دوازدهم میلادی معماران امپراتوری خمر به کارشناسانی زبده و ماهر در استفاده از ماسه‌سنگ به جای آجر تبدیل شده بودند.

Angkor wat cambodia

۸- معبد روی یک تراس که مرتفع‌تر از سطح شهر است قرار دارد. در این معبد ۵ برج وجود دارد که در میان آن‌ها طاق‌ها و راهروهایی قرار گرفته‌اند. در واقع معبد برخوردار از سه راهروی مستطیل‌شکل است که هر راهرو بلندتر از سکوی دیگر است و دست‌آخر به برج مرکزی می‌رسند. برخی باستان‌شناسان باور دارند که این راهروها اختصاص به شاه، برهما، ماه و ویشنو دارند. هر راهرو خود به صورت جداگانه از یک گوپورام برخوردار است و همچنین دو راهروی داخلی در گوشه‌های‌شان دارای برج‌هایی هستند که این برج‌ها با برج مرکزی تشکیل یک quincunx را می‌دهند (quincunx به معنای قرار دادن ۴ چیز در گوشه و یک چیز در مرکز آن‌ها است، همچون عدد ۵ در یک تاس).

Angkor wat cambodia

دیگر نکات مربوط به انگکور وات

۹- انگکور وات مشهورترین سازه در کشور کامبوج است و نمادی ملی برای مردمان این کشور محسوب می‌شود. این بنا چنان در این کشور شناخته‌شده است و چنان در نزد همگان معتبر است که شمایلی از آن روی پرچم کشور کامبوج هم وجود دارد. حتی روی برخی از پول‌های کامبوج هم طرحی از این معبد دیده می‌شود. چنان‌که در تصویر زیر می‌بینید به هر شکلی که شده طرحی از این معبد را روی سکه‌ها و اسکناس‌های کامبوج درج کرده‌اند.

Angkor wat cambodia

۱۰- انگکور وات در زبان خمری به معنای شهر معابد است. در واقع انگکور معنای شهر و وات معنای معابد را می‌دهد. امروزه این مجموعه‌معابد را با همین نام می‌شناسند.

۱۱- انگکور وات، چنان‌که در بالا هم چند بار اشاره شد، فقط یک معبد نیست بلکه چند معبد را شامل می‌شود. از معابد این مجموعه می‌توان به معبد انگکور، معبد بایون [Bayon]، معبد Ta Prohm و Angkor Thom اشاره داشت. این دوتای آخر را همان جایاوارمن هفتم که در بالا به او اشاره شد دستور داد که در شمال انگکور وات بسازند.

۱۲- تخمین زده می‌شود که ساخت این سازه‌ی بزرگ در کامبوج حدود ۳۰ سال به طول انجامیده است.

۱۳-  چنان‌که در بالا هم اشاره شد، این مجموعه از ماسه‌سنگ ساخته شده است و نه آجر. جالب آن که برای ساخت این مجموعه از بیش از ۵ میلیون تن ماسه‌سنگ استفاده شده.

۱۴- برای ساخت این معبد از هیچ دستگاهی استفاده نشده است. در آن زمان، این شاهکار معماری به‌واسطه هنر معماران و سعی و تلاش‌های بیش از ۳۰ هزار کارگر و ۱۰۰۰ فیل ساخته شده است.

۱۵- همچون بسیاری از معابد شرقی، روی دیوارها و ستون‌های این معبد حکاکی‌ها و طرح‌های زیادی وجود دارد. برخی از طرح‌ها دارای شکل و شمایلی از بودا هم هستند، اما اکثراً بیانگر اساطیر هندوییسم اند.

۱۶- گفته شد که مجموعه‌ی انگکوروات شامل چند معبد است از جمله معبد بایون. در معبد بایون سنگ‌هایی وجود دارند که به صورت چهره‌ی انسان همراه با لبخند طراحی شده‌اند. مردم محلی آن‌جا همواره بر این باور بوده‌اند که دعا کردن در برابر این چهره‌ها می‌تواند برای آن‌ها شانس به همراه داشته باشد.

معبد بایون

 ۱۷- در سال ۱۹۹۲ این مجموعه‌ی عظیم در زمره‌ی میراث جهانی یونسکو درآمده است. از آن موقع تا کنون یونسکو حساسیت زیادی روی حفاظت از این بنا داشته است.

۱۸- در بالا هم اشاره کردم که این مجموعه یکی از نامزدهای نهایی برای انتخاب عجایب هفتگانه‌ی جدید جهان بوده است. می‌دانید که این عجایب توسط مردم و از بین ۲۱ نامزد نهایی انتخاب شدند.

۱۹- گردشگران باید هنگام بازدید از این مجموعه لباس مناسب به تن داشته باشند. لباس مناسب برای این مجموعه لباسی است که بدن را به نمایش نگذارد، چراکه همواره اعتقاد بر این بوده است که پوشیدن لباس‌هایی که بخشی از بدن را به نمایش می‌گذارند بی‌احترامی به خدایان است. از همان ورودی مجموعه، از ورود افرادی که تاپ، شلوارک یا دامن به تن دارند جلوگیری می‌شود.

۲۰- از دهه‌ی ۱۹۹۰ این مجموعه به یکی از مشهورترین و محبوب‌ترین جاذبه‌های گردشگری جهان تبدیل شده است. اوضاع به‌گونه‌ای بوده است که اگر نگاهی به تعداد بازدیدکنندگان این معبد بیندازید متعجب خواهید شد. به عنوان مثال، در سال ۱۹۹۳ فقط ۷۶۵۰ نفر از این معبد بازدید کرده‌اند، این در حالی است که تعداد این افراد در سال ۲۰۰۴ به ۵۶۱ هزار نفر رسیده است. این رقم تقریباً ۵۰ درصد کل جهانگردان خارجی کامبوج در آن سال را شامل می‌شود. جالب آن که این رقم در سال ۲۰۰۷ به بیش از ۱ میلیون نفر و در سال ۲۰۱۲ به بیش از ۲ میلیون نفر می‌رسد. آخرین آمار از بازدیدکنندگان این معبد که من از آن خبر دارم مربوط به سال ۲۰۱۸ است. در این سال بیش از ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر به دیدن این معبد مشهور رفته‌اند.

انگکور وات در کامبوج

سخن آخر

انگکور وات شاهکار معماری انسانی در شرق آسیا است. بسیار در باب آن، معماری‌اش، مجسمه‌های‌اش، تاریخ‌اش و حکاکی‌های روی دیوارهای‌اش می‌توان صحبت کرد، اما حیف که مجال صحبتِ بیشتر در نوشتاری اینترنتی نیست. در چنین شرایطی جای آن است که عزیزانی که تجربه‌ی سفر به این منطقه را دارند، تجربه‌شان را با ما و کاربران در میان بگذارند.

پیشنهاد می‌شود مطلب مربوط به یکی دیگر از معابد عجیب شرق آسیا را هم مطالعه بفرمایید: معبد بوروبودور.

ارسال پاسخ