تاج محل در هند | بنایی که عاشقی دل‎‌سوخته به‌یاد معشوق ساخت

تاج محل یکی از عجایب هفتگانه‌ی جدید جهان است و سالانه حدود ۷ میلیون بازدیدکننده را به خود می‌خوانَد. این بنای زیبای مرمرین، یادبودی از معشوقه‌ی یکی از شاهان گورکانی در هند است و همواره به‌مثابه‌ی نمادی برای عشق حقیقی شناخته شده است. بیرون و درون آن بسیار زیبا هستند و کاملاً لیاقت آن را دارد که گردشگران در طی سفر به آگرا در هند دو ساعتی از زمان‌شان را صرف بازدید از آن و گردش در باغ‌های اطراف‎اش کنند. در ادامه با هم مروری بر قصه‌ی تاج محل، تاریخچه‌اش، معماری بیرونی و درونی‎اش، باغ‌هایی که در اطراف‌اش هستند، روش‌های دسترسی به آن و کلی نکته‌ی دیگر در ارتباط با این بنای ایرانی- اسلامی خواهیم داشت.

ضمناً شما عزیزان می‌توانید برای بازدید از تاج محل از تور مثلث طلایی مرکز ساحل شنی استفاده کنید. با استفاده از این تور به شهرهای دهلی، آگرا و جیپور در شمال هند سفر خواهید کرد و این فرصت را دارید که از کلی بنای دیدنی در این سه شهر بازدید کنید و به گشت‌وگذار در آن‌ها بپردازید. رزرو تور و دریافت اطلاعات کامل از طریق تماس با شماره‌تلفن ۰۲۱۵۷۹۳۸ امکان‌پذیر است.

تاج محل در هند

تاریخچه‌ی تاج محل | داستان ساخت تاج محل

پیش از آن که تاج محل ساخته شود، در محل کنونی این بنا، یک باغ بزرگ وجود داشت که متعلق به Jai Singh [یکی از اشراف آگرا] بود. شاه‌جهان، کسی که دستور ساخت تاج محل را داد، این باغ را با مبلغی از جی سینگ تحویل گرفت و بعدها تاج محل و چند بنای دیگر در آن ساخته شدند. اما حال بشنویم داستان ساخت تاج محل را.

شاه جهان، پنجمین شاه از سلسله‌ی گورکانیان یا مغول هند بود. این سلسله، حاکمان‌اش ایرانی بودند و با شاهان صفوی در آن زمان ارتباطی نزدیک و خوب داشتند. شاه جهان، همچون بسیاری از شاهان آن زمان، چند همسر داشت اما از میان آن‌ها مهری عجیب به یکی از زنان خود با نام ارجمند بانو بیگم داشت. این ارجمند بانو بیگم از خاندانی ایرانی بود و در واقع پدربزرگ‌اش در ایران متولد شده بود و در زمان حکومت اکبرشاه به هند سفر کرده بود و حتی مدتی توانسته بود عنوان صدراعظمی هند را نیز از آنِ خود کند.

به هر صورت، شاه جهان ازآن‌جا که علاقه‌ای بسیار به همسر خود یعنی ارجمند بانو بیگم داشت، لقب ممتاز محل یعنی «جواهر قصر» را به او داد و در بسیاری مکان‌ها در کنار همسر خود بود. می‌گویند یک سال پس از آن که حکومت را در دست گرفت، همسر باردار خود را در جنگی به همراه داشت. ممتاز محل چهاردهمین فرزند شاه جهان را باردار بود اما در جنگ به‌هنگام زایش دچار درد و بیماری شد و بر اثر همین زایش درگذشت. گفته می‎شود قبل از آن که ممتاز محل بمیرد شاه جهان با حالتی مغموم بالای سر او رسید و شنونده‌ی دو وصیت از همسر خود شد. وصیت اول ممتاز محل این بود که شاه‌جهان پس از او دیگر ازدواج نکند و وصیت دوم آن که یک بنای زیبا به یاد او بسازد.

نگاره‌ای از شاه جهان و ممتاز محل
نگاره‌ای از شاه جهان و ممتاز محل

شاه‌جهان هر دوی وصیت‌های همسر محبوب‌اش را عملی کرد. نخست آن که هیچ زمان زنی را به همسری نگرفت و تا پایان عمر با زنان قبلی خود ماند و البته اصلی‌ترین همدم‌اش دخترش شد و دوم آن که بنایی زیبا به یاد ممتاز محل ساخت و آن را تاج محل نامید.

می‌گویند مدتی پس از مرگ ممتاز محل شاه‌جهان چنان اندوهگین شد و روزگاری تلخ را تجربه کرد که تمامی موها و محاسن‌اش سپید شدند و از بخت بد مدتی بعد توسط پسرش زندانی شد، آن هم در قلعه‌ای که پدربزرگ خودش، یعنی اکبرشاه، ساخته بود؛ منظور قلعه‌ی آگرا است. شاه‌جهان در همین قلعه جان باخت و مدتی بعد جسدش را در تاج محل دفن کردند و این‌گونه در کنار همسر خود دفن شد. در حال حاضر جسد هر دوی این‌ها در تاج محل است، اما کسی را بدان‌ها راهی نیست و آن قبرهایی که برای عامه‌ی مردم در دسترس هستند قبرهایی نمادین از این دو عاشق اند.

ساخت تاج محل یک سال پس از مرگ ممتاز محل یعنی در سال ۱۶۳۲ میلادی آغاز شد و حدود ۱۶ سال بعد در سال ۱۶۴۸ این بنا ساخته گردید. محیط اطراف آن هم مدتی بعد ساخته شدند. رفته‌رفته در اوایل قرن بیستم گردشگران زیادی برای بازدید از این بنا به آگرا آمدند و اوضاع به‌گونه‌ای شد که تاج محل در زمره‌ی میراث جهانی یونسکو درآمد و در سال ۲۰۰۷ هم به عنوان یکی از عجایب هفتگانه‌ی جدید جهان شناخته شد.

همانطور که در بالا هم گفته شد سالانه حدود ۷ میلیون نفر گردشگر از این بنا بازدید می‌کنند، گردشگرانی که خیلی‎شان زوج‌های جوانی هستند که علاقه‌ای بسیار به داستان شاه‌جهان و همسرش ممتاز محل نشان می‌دهند.

معماری تاج محل

اکثر بناهایی که در دوران اولیه‌ی حکومت سلسله‌ی گورکانیان در هند، خصوصاً دهلی و آگرا، ساخته شدند رنگ‌شان نزدیک به قرمز بود چرا که عمدتاً برای ساخت آن‌ها از ماسه‌سنگ قرمز استفاده می‌شد، اما شاه‌جهان از همان دوران جوانی نشان داد که علاقه‌ای بسیار به ساخت ساختمان‌های سفیدرنگ دارد. همین علاقه‌ی او موجب شد که او درصدد برآید که بسیاری از ساختمان‌های داخل قلعه‌ی آگرا را یا ویران کند و جای آن‌ها ساختمان سفید بسازد و یا آن که برخی از آن ساختمان‌ها را بازسازی کند و رنگ‌شان را تغییر دهد.

این علاقه‌ی او به مرمر سفید، خود را در تاج‌محل به بهترین شکل نشان داد. تاج محل از مرمر سفید ساخته شده و از معماری‌ای فوق‌العاده برخوردار است. در ساخت آن از عناصر معماری هندی استفاده شده، اما آن چیزی که عیان است عناصر معماری ایرانی-اسلامی است و به‌واقع می‌توان تاج محل در آگرا را یکی از شاهکارهای معماری ایرانی – اسلامی معرفی کرد.


تصویری ۳۶۰ درجه از محوطه‌ی مجموعه‌ی تاج‌محل

مجموعه‌ی تاج محل متشکل از ۵ عنصر اصلی است:

  • مقبره‌ی اصلی
  • دروازه‌ی اصلی
  • باغ‌های اطراف
  • مسجد
  • خانه‌ی استراحت

مقبره‌ی اصلی، به‌مثابه‌ی قلب کل مجموعه، از یک گنبد بزرگ در مرکز و ۴ مناره‌ی مرتفع در اطراف برخوردار است و از سنگ مرمر سفید و سنگ‌های قیمتی ساخته شده است. گنبد حدود ۳۵ متر ارتفاع دارد و چند گنبد پیازی دیگر هم در اطراف آن هستند. مناره‌های این مقبره هم ۴ تا هستند که ارتفاع آن‌ها هم تقریباً ۴۰ متر است. هر یک از این مناره‌ها هم توسط دو دایره به سه قسمت مساوی تقسیم شده‌اند. با وجود این مناره‌ها و این گنبدهای پیازی‎شکل، و در عین آن که در هر سمت این مقبره‌ی زیبا دروازه وجود دارد، ساختمان کاملاً متقارن است و از هر سو که به آن نگاه کنید همان شکلی را می‌بینید که در سویی دیگر می‌توانید ببینید.

تاج محل

نوک گنبد تاج محل
نوک گنبد تاج محل

بر روی گنبد و بر روی دیوارهای کل ساختمان نقوش زیادی وجود دارند، نقوشی که توسط استادان به‌نام آن روزگار خلق شده‌اند و از زیبایی‌های خارق‌العاده برخوردار اند. این نقوش بر روی قبرهای شاه جهان و ممتاز محل که در درون مقبره قرار دارند نیز هستند و قابل بازدید اند.

خطاطی‌های زیادی هم روی دیوارهای بیرونی و درونی این مقبره دیده می‎شوند که به زیباترین شکل نگاشته شده‌اند. اکثر این خطاطی‌ها یا آیات قرآن هستند و یا اشعار فارسی.

اشعار فارسی تاج محل

داخل مقبره هم بسیار زیباست، هم دیوارها، هم کف و هم سقف. دیواره‌های داخلی حدود ۲۵ متر ارتفاع دارند و از تزئیناتی زیاد و البته زیبا برخوردار هستند. قبرهای شاه جهان و ممتاز محل، همانطور که در بالا هم گفته شد، درون مقبره هستند و هر یک از آن‌ها هم به زیباترین شکل ساخته شده‌اند. توجه داشته باشید که، آن‌چنان که در ابتدای نوشتار هم اشاره کردم، این قبرها که درون مقبره هستند خالی اند و به صورت نمادین در آن منطقه قرار دارند و قابل بازدید هستند.

قبرهای ممتاز محل و شاه جهان

قبرهای اصلی شاه جهان و همسرش در زیر زمین قرار دارند و قابل دسترسی عمومی نیستند. ضمناً گفته می‌شود ۹۹ نام قرآن بر روی قبر نمادین ممتاز محل نوشته شده‌اند.

سایر عناصر مجموعه‌ی تاج محل

همانطور که گفتم، مجموعه‌ی تاج محل ۵ عنصر دارد. اصلی‌ترین عنصر این مجموعه همان مقبره‌ی اصلی است که در بالا به آن اشاره شد، ۴ تای دیگر به این قرار هستند: دروازه، خانه‌ی استراحت، مسجد و باغ.

دروازه از قدیم با نام Darwaza مشهور بوده و بسیار زیباست. برای ورود به مجموعه باید از این دروازه عبور کنید. این بنا از ماسه سنگ ساخته شده و بسیار به بناهای قدیمی‌ای که در اوایل حکومت گورکانیان ساخته شدند شبیه است. گفته می‎شود معمار این دروازه هم همان معمار مقبره‌ی اصلی است، یعنی احمد لاهوری.

دروازه
نمایی از دروازه

در غرب و شرق مقبره‌ی اصلی دو بنای کاملاً شبیه وجود دارند: یکی از آن‌ها خانه‌ی استراحت یا مهمانخانه است و دیگری مسجد. از نمای بیرونی این دو بنا کاملاً به هم شبیه اند و فقط از درون است که با هم تفاوت دارند.

taj mahal

گفته می‎شود در ساخت مجموعه‌ی تاج محل به‌نوعی از معماری کلی مجموعه‌ی آرامگاه همایون هم استفاده شده. در اطراف آرامگاه همایون باغ‌هایی وجود دارند که با نام باغ‌های چهارگانه شناخته می‎شوند. به مانند این باغ‌ها، در اطراف مقبره‌ی تاج محل هم چهارباغ وجود دارند و هر یک از این باغ‌های چهارگانه هم خود به چند قسمت تقسیم شده‌اند. گفته می‎شود چهارتایی بودن این باغ‌ها نمادی از رودهای چهارگانه‌ی بهشت است.

چهارباغ تاج‌محل

ساعات بازدید از تاج محل

تاج محل از شنبه تا پنجشنبه از ساعت ۶ صبح تا ۷:۳۰ غروب قابل بازدید است. روزهای جمعه درب این مجموعه بر روی گردشگران بسته است و فقط مسلمانان برای ادای نماز می‌توانند در این روز وارد مجموعه شوند. ضمناً در هر ماه، ۲ روز قبل از کامل‌شدن ماه در آسمان و دو روز بعد از کامل‎شدن ماه از ساعت ۸ شب تا ۱۲:۳۰ بامداد امکان بازدید از تاج محل وجود دارد، اما برای این بازدید شبانه باید بلیط جداگانه خریداری شود. ضمناً در ماه رمضان امکان بازدید شبانه وجود ندارد، اما بازدید معمولی در ماه رمضان امکان‌پذیر است.

تاج محل در شب

دسترسی به تاج محل

از دهلی هم با هواپیما، هم با قطار و هم با اتوبوس و خودرو می‌توان به سمت شهر آگرا حرکت کرد. چند سالی است که یک بزرگراه عالی از دهلی به سمت آگرا با نام بزرگراه یامونا ساخته شده که از طریق آن می‌توان در کمتر از سه ساعت با خودرو از دهلی به آگرا رسید. از شهر اگرا هم خیلی راحت از طریق وسایل حمل و نقل مختلف از اتوبوس و تاکسی گرفته تا ریکشاو (همان سه‌چرخه‌های مشهور هندی) می‌توان بهتاج محل رسید.

آدرس: Dharmapuri, Forest Colony, Tajganj, Agra, Uttar Pradesh 282001, India

بهترین زمان برای بازدید از تاج محل

شما هند بسیار گرم است و بنابراین می‌توان بهترین زمان برای بازدید از تاج محل و در کل سفر به هند را فصول پاییز و زمستان در نظر گرفت. در مقاله‌ی مربوط به بهترین مقاصد گردشگری در فصل زمستان هم به این نکته اشاره شد که شهرهای مثلث طلایی و همچنین ایالت گوا در غرب هند گزینه‌هایی عالی برای سفر در زمستان هستند.

ورودی تاج محل

در آگوست سال ۲۰۱۸ هزینه‌ی ورودی تاج محل افزایش یافت و به ۱۱۰۰ روپیه برای بازدیدکنندگان خارجی و ۵۰ روپیه برای بازدیدکنندگان داخلی رسید. افراد زیر ۱۵ سال می‌توانند به صورت رایگان وارد مجموعه شوند. ضمناً قیمت بلیط‌های شبانه هم به ۷۵۰ روپیه برای خارجی‌ها افزایش یافته‌اند.

نکته‌ی دیگر آن که هم به صورت آنلاین می‌توان بلیط ورودی تاج محل را تهیه کرد و هم از گیت‌هایی که در اطراف این مجموعه قرار دارند، هرچند که برای جلوگیری از اتلاف وقت بهتر است که بلیط به صورت آنلاین تهیه شود. برای رزرو بلیط آنلاین تاج‌محل می‌توانید روی لینک روبه‌رو کلیک کنید: رزرو بلیط تاج محل. از همین لینک می‌توانید برای رزرو بلیط سایر دیدنی‌های آگرا هم استفاده کنید.

چند نکته در ارتباط با تاج محل

۱- آگرا از زمان اکبرشاه به بعد برای سلسله‌ی گورکانیان به یکی از شهرهای مهم تبدیل شد، از همین رو است که در این شهر چندین بنای تاریخی مربوط به آن زمان‌ها وجود دارند. بد نیست پس از بازدید از تاج محل سری هم به بناهایی که در نزدیکی تاج محل قرار دارند بزنید و از آن‌ها هم بازدید کنید.

قلعه‌ی آگرا یکی از این بناها است که فاصله‌ای کم از تاج محل دارد. این قلعه هم مانند تاج محل در ساحل رود یامونا قرار گرفته و بسیار زیباست. در درون قلعه هم چندین ساختمان وجود دارند که بسیاری‎شان به دستور همین شاه جهان ساخته شده‌اند.

مقبره‌ی اعتمادالدوله و مقبره‌ی اکبرشاه از دیگر بناهای زیبایی هستند که در نزدیکی تاج محل قرار دارند.

۲- فیلمبرداری از تاج محل به صورت محدود و آن هم به شکل غیررایگان ممکن است.

۳- قبل از آن که به مجموعه وارد شوید تفتیش می‎شوید و احتمالاً بسیاری از چیزهایی که به همراه دارید را نتوانید با خود ببرید، بنابراین بهتر است قبل از مراجعه به تاج محل فقط لوازم ضروری همچون موبایل، کلید، کیف و بطری آب را به همراه داشته باشید. توجه داشته باشید که تاج محل از عجایب هفتگانه‌‌ی جهان است و هم برای هندی‌ها و هم برای یونسکو از اهمیتی بسیار برخوردار است، بنابراین امنیت شدیدی که در اطراف و داخل این بنای تاریخی برقرار است نباید شما را متعجب کند.

۴- هر ساله از ۱۸ تا ۲۷ فوریه در نزدیکی این بنای تاریخی فستیوالی با نام Taj Mahotsav برگزار می‎شود. تمرکز این فستیوال بر روی عناصر مربوط به دوران مغول است و عمدتاً هنرها و صنایع دستی مربوط به آن زمان نمایش داده می‎شوند.

۵- گداها و سؤاستفاده‌کننده‌های زیادی در اطراف تاج محل وجود دارند و بنابراین تحت هیچ شرایطی نباید به بیگانه‌ها، و خصوصاً هندی‌هایی که به طرزی عجیب نزدیک شما می‌آیند، اعتماد کنید.

taj mahal

سخن آخر

در آخر این نوشتار بد نیست به این نکته اشاره کنم که برای بازدید از تاج محل و سفر به شهرهای جیپور، دهلی و آگرا می‌توانید روی تور مثلث طلایی مرکز ساحل شنی حساب کنید. رزرو تور و دریافت اطلاعات کامل در مورد خدمات ساحل شنی در این تور از طریق تماس با شماره‌تلفن ۰۲۱۵۷۹۳۸ امکان‌پذیر است.

سفری امن و کم‌هزینه را به این سه شهر تاریخی و زیبا با تور مثلث طلایی مرکز گردشگری ساحل شنی تجربه کنید.

منابع: en.wikipedia | tripsavvy | travelogyindia

ارسال پاسخ