معرفی کامل معروف‌ترین مسجد ترکیه: مسجد ایاصوفیه

مسجد ایاصوفیه (Hagia Sophia mosque) از پربازدیدترین جاذبه‌های گردشگری شهر استانبول است. این بنا بیش از ۱۴ قرن قدمت دارد و در زمان اتاترک به موزه تبدیل شده و در حال حاضر هم، علی‌رغم کشمکش‌های بسیار بر سر تغییر کاربری، به‌عنوان موزه مورد استفاده قرار می‌گیرد. پیشینه‌ی تاریخی در کنار معماری بنا و نقاشی‌های دیواری آن باعث جلب‌نظر بیشتر گردشگرانی می‌شوند که به استانبول سفر می‌کنند. در این نوشتار تلاش دارم شرح نسبتاً جامعی از این بنا را در اختیار شما قرار دهم.

اگرچه بسیاری از موزه‌ها، اماکن تاریخی و … دارای راهنماهای مختلفی برای ارائه‌ی اطلاعات و راهنمایی مراجعه‌کنندگان هستند، و مسجد ایاصوفیه نیز چنین است، با این حال مسلماً کسب اطلاعات هرچه بیشتر درخصوص آن‌ها، پیش از بازدید، کمک خواهد کرد تا با دید بازتری به بنای تاریخی، موزه و … نگاه کرده و خود را برای گشت‌وگذار در آن مکان آماده کنیم. پس پیشنهاد می‌کنم اگر قصد بازدید از ایاصوفیه را دارید تا پایان این نوشته با ما در ساحل شنی همراه باشید.

Hagia Sophia mosque

نگاهی کلی به مسجد ایاصوفیه استانبول

ایاصوفیه بنایی ست که در نیمه‌ی اول قرن ششم میلادی، در دوران امپراطوری روم یا بیزانس، به دستور ژوستینین یکم (Justinian I) در پایتخت این امپراطوری، قسطنطنیه‌ی سابق و استانبول امروزی، ساخته شده است. ایاصوفیه در ابتدا یک کلیسای جامع بوده، پس از آن در زمان سلطنت سلطان محمد دوم عثمانی به‌شکل یک مسجد درآمده و درنهایت در سال ۱۹۳۵ میلادی به موزه تبدیل شده است. ایاصوفیه بنایی ست که قرن‌ها از جنبه‌های مذهبی، سیاسی و هنری دارای اهمیت بسیاری بوده و سبک معماری و نقاشی‌های دیواری آن تأثیر بسیاری بر سیر تاریخی این دو هنر داشته‌اند. ایاصوفیه درحال حاضر در فهرست میراث جهانی سازمان یونسکو به‌ثبت رسیده و یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری کشور ترکیه و شاید بتوان گفت مهم‌ترین جاذبه‌ی گردشگری تاریخی شهر استانبول و نماد این شهر به‌شمار می‌آید.

آن‌چه در ایاصوفیه می‌بینید

با توجه به آن‌چه که تا این‌جای مطلب گفته‌ام می‌توان تا حد زیادی به ارزش بازدید از موزه‌ی ایاصوفیه پی برد. در ادامه به شرح جزئیات این ساختمان تاریخی می‌پردازم.

گنبدهای ساختمان ایاصوفیه

گنبد اصلی مسجد ایاصوفیه از جمله مهم‌ترین فاکتورهای مؤثر در شهرت جهانی این بنا است. این گنبد عموماً اولین چیزی ست که هنگام نگاه کردن به ایاصوفیه توجه بیننده را به خود جلب می‌کند. گنبد اصلی ساختمان ایاصوفیه در مرکز بنا، و بین دو نیم‌گنبد که قطر هر یک از آن‌ها نصف قطر گنبد اصلی ست، قرار دارد. قطر سطح مقطع این گنبد ۳۰٫۸۶ متر، ارتفاع آن در بلندترین قسمت ۵۵٫۶ متر و فاصله‌ی آن با سطح زمین نزدیک به ۵۵ متر است. این گنبد بر روی یک حجم چهارگوش که اصطلاحاً «pendentive» نامیده می‌شود قرار دارد. درواقع می‌توانیم گنبد اصلی ایاصوفیه را به یک کُره تشبیه کنیم که داخل یک مکعب مربع مقعّر قرار گرفته و با استفاده از آن بر پا ست. چنین ترکیبی باعث انتقال وزن گنبد به دیواره‌های سازه‌ی زیرین شده و استحکام گنبد را به‌دنبال دارد.

پیشنهاد می‌کنم پیش از ورود به ساختمان موزه به پنجره‌هایی که درست زیر گنبد اصلی قرار گرفته‌اند دقت کنید تا در بازدید از داخل ساختمان بتوانید تصور خود از این قسمت مهم از بنا را به‌خوبی تکمیل کنید. پنجره‌های متعدد قرارگرفته در این قسمت در انتقال نور به داخل بنا به‌صورتی‌که فضا را متناسب با یک مکان مقدس شکل دهند نقشی کلیدی دارند.

مسجد ایاصوفیه استانبول

مناره‌های ساختمان ایاصوفیه

۴ مناره یا ستون اصلیِ ایاصوفیه قسمت‌هایی دیگری هستند که خیلی سریع دید شما را را به سمت خود معطوف می‌کنند. این چهار ستون، که ارتفاع هر کدام از آن‌ها نزدیک به ۵۰ متر است، در چهارسوی گنبد اصلی قرار دارند و به‌نوعی آن را دربرگرفته‌اند. با دقت به این مناره‌ها خواهید دید که رنگ یکی از آن‌ها متفاوت است و درحالی‌که سه مناره‌ی دیگر سفیدرنگ هستند این مناره رنگی تیره‌تر، نزدیک به قرمز، دارد. علت این امر این است که مناره‌ی قرمزرنگ با استفاده از آجر ساخته شده، اما در ساخت مناره‌های دیگر از سنگ مرمر استفاده شده است. در بین سه مناره‌ی سفیدرنگ نیز یکی با دوتای دیگر فرق دارد و در ساخت آن ظرافت بیشتری به‌خرج داده شده است.

مسجد ایاصوفیه استانبول

درهای ساختمان ایاصوفیه

بنای ایاصوفیه دارای چندین در قدیمی با کنده‌کاری‌های هنرمندانه و روکش‌های برنزی ست. هر یک از درهای ایاصوفیه تاریخ دور و درازی در پشت خود دارند و دیدن آن‌ها برای بازدیدکنندگان، به‌خصوص برای افراد علاقه‌مند به تاریخ و هنرمندان، بسیار جذاب خواهد بود.

 

در حال حاضر ورود و خروج بازدیدکنندگان تنها از طریق دری صورت می‌گیرد که «در سلطنتی» نامیده می‌شود. این همان در معروفی ست که گفته می‌شود از چوب کشتی نوح ساخته شده. البته این سخن به‌روایت یکی از مورخانی ست که به کار ثبت وقایع دوران امپراطوری روم مشغول بوده و مسلماً نمی‌توان به حقیقت‌داشتن آن اطمینان کامل داشت.

در سلطنتی مسجد ایاصوفیه درهای مسجد ایاصوفیه

ایاصوفیه دارای یک در معروف دیگر به نام «در زیبا» هم هست که قدمت آن به قرن دوم پیش از میلاد برمی‌گردد و در خروجی جنوبی شبستان داخلی جای دارد. این در به‌دستور یکی از پادشاهان امپراطوری روم یعنی تئوفیلوس در نیمه‌ی قرن نهم میلادی از یک معبد در شهر تارسوس، زادگاه پولس قدیس، به استانبول، قسطنطنیه‌ی سابق، منتقل و در بنای ایاصوفیه، که در آن زمان یک کلیسا بوده، نصب شده است.

«در مرمر»، که به‌عنوان «در بهشت و جهنم» نیز شناخته می‌شود، یکی از دیگر درهای ساختمان ایاصوفیه است که در گالری جنوبی بالا قرار دارد و به‌عنوان در محل برگزاری شورای اعضای کلیسا مورد استفاده قرار می‌گرفته است. ظاهراً این در هم مثل در زیبا از منطقه‌ی دیگری به قسطنطنیه انتقال داده شده است.

نقاشی‌های دیواری مسجد ایاصوفیه استانبول

داخل موزه‌ی ایاصوفیه نقاشی‌های متعدد دیواری‌ای به چشم می‌خورند که هم نمود بارز هنر بیزانس هستند و هم می‌توانند اطلاعات تاریخی زیادی را در مورد امپراطوری روم شرقی و دوران بیزانس در اختیار باستان‌شناسان، پژوهش‌گران تاریخ هنر و … قرار دهند. بیشتر، و شاید بتوان گفت تمامی، این نقاشی‌ها مضمون مذهبی دارند و حول محور پیامبری عیسی‌مسیح، مریم مقدس، حواریون و … می‌گردند. نقاشی بیزانسی قرابتی جدانشدنی با موزاییک‌کاری و البته معماری دارد و این ترکیب به هنرمندانه‌ترین شکل خود در بنای ایاصوفیه نمایش داده شده است. در ادامه به معرفی بعضی از این نقاشی موزاییک‌ها خواهیم پرداخت.

۱- نقاشی موزاییک دسیس (Deesis)

نقاشی موزاییک دسیس (Deesis)

یکی از قابل‌توجه‌ترین نقاشی‌های داخل موزه‌ی ایاصوفیه از نظر ارزش تاریخی و هنری، نقاشی عیسی مسیح در بین مریم مقدس و یحیی‌بن‌زکریا روی دیوار گالری جنوبی بالا ست. این نقاشی قدیمی‌ترین نمونه از هنر موزاییک‌ دوران بیزانس است و قدمت آن به حدود نیمه‌ی قرن سیزدهم میلادی بازمی‌گردد. یکی از جنبه‌های اهمیت این نقاشی ارتباط آن با هنر رنسانس است. درواقع می‌توان این موزاییک را به‌عنوان سرآغازی بر هنر رنسانس درنظر گرفت. قسمت زیادی از این نقاشی، شاید به‌سبب نزدیک بودن به پنجره و قرارگرفتن در معرض نور، از بین رفته است.

۲- نقاشی موزاییک محراب (The Virgin and Child)

(The Virgin and Child

این موزاییک در محراب نیم‌گنبد قرار دارد و همان‌طور که از نام آن پیدا ست کودکی عیسی مسیح را در آغوش مریم مقدس نشان می‌دهد. قرارگرفتن این موزاییک بالای پنجره‌های نیم‌گنبد و تابش نور خورشید به نقاشی از آن زاویه، فضایی مقدس‌گونه را در اطراف موزاییک ایجاد می‌کنند.

۳- نقاشی موزاییک جبرئیل (Archangel Gabriel)

نقاشی موزاییک جبرئیل (Archangel Gabriel)

این نقاشی فرشته‌ی جبرئیل را در حالی نشان می‌دهد یک گوی در دست چپ و یک عصای پادشاهی در دست راست خود دارد. اگرچه بخشی از این نقاشی از بین رفته اما صورت، دست‌ها، و پاها کاملاً سالم باقی مانده‌اند. این نقاشی در سمت راست نقاشی محراب و در مقابل نقاشی دیگری که فرشته‌ی میکائیل را به‌تصویر کشیده قرار دارد.

۴- نقاشی موزائیک میکائیل (Michael)

نقاشی موزائیک میکائیل (Michael)

در گوشه‌ی دیگر محراب، سمت چپ نقاشی محراب، تصویر فرشته‌ی میکائیل قرار دارد. این نقاشی نسبت به نقاشی فرشته‌ی جبرئیل سالم‌تر باقی مانده است.

۵- نقاشی موزاییک زوئه (Zoe)

نقاشی موزاییک زوئه (Zoe)

این نقاشی امپراتریس زوئه، دختر کنستانتین هشتم، یکی از فرمان‌روایان بیزانس در نیمه‌ی اول قرن یازدهم میلادی، را به تصویر می‌کشد. زوئه در سن ۴۸ تا ۵۰ سالگی برای اولین بار با مردی به نام آرگیروس، که خود مجبور به جداشدن از همسر برای ازدواج با زوئه بوده، ازدواج کرد، اما کمی بعد با هم‌دستی خدمتکار خود میخائیل همسرش را کشت و در همان روز با او ازدواج کرد. پس از مرگ میخائیل خواهرزاده‌ی او یعنی میخائیل پنجم به سلطنت رسید. میخائیل پنجم رفتار بدی با زوئه داشت و او را از حکومت کنار گذاشت و همین باعث شورش زوئه، گرفتن حکومت از او و ازدواج‌اش با کنستانتین نهم شد.

به شرح مختصر زندگی زوئه پرداختم تا بار دیگر به نقاشی بازگشته و نگاهی دقیق‌تر به آن داشته باشم. نقاشی زوئه در ایاصوفیه مسیح را در بین زوئه و همسر آخرش نشان می‌دهد. ظاهراً با هر بار ازدواجِ زوئه، این نقاشی تغییر می‌کرده است. برخی از کارشناسان حتی سن زوئه را در این نقاشی ۷۰ سال تخمین زده‌اند و این نشان می‌دهد که تصویر خود زوئه نیز بارها پاک شده و دوباره کشیده شده است. شاید خراب کردن نقاشی زوئه کار میخائیل پنجم بوده باشد؛ اما با توجه به تغییری که در تصویر مسیح نیز ایجاد شده این سؤال پیش می‌آید که اگر چنین است چرا میخائیل پنجم تصویر مسیح را هم همراه تصویر زوئه از بین برده؟ مضمون کلی این نقاشی اهدای جایگاه پادشاهی به مسیح است.

۶- نقاشی موزاییک جان کمننوس- ایرنه- الکسیوس (John Komnenos-Eirene-Alexios)

نقاشی موزاییک جان کمننوس- ایرنه- الکسیوس (John Komnenos-Eirene-Alexios)

این نقاشی موزاییک در سمت راست نقاشی زوئه قرار گرفته و مضمونی مشابه آن نقاشی دارد. در این نقاشی کودکیِ مسیح در آغوش مریم مقدس به‌تصویر کشیده شده و در دو سوی آن‌ها تصاویر ایرنه و جان کمننوس II قرار دارند. ایرنه، زنی که در سمت چپ مریم مقدس و مسیح قرار دارد، یکی از امپراتریس‌های بیزانس در اواخر هشتم و اوایل قرن نهم میلادی بوده است که توسط کلیسای ارتدکس یونان به‌عنوان قدیسه شناخته شده. او در این نقاشی در حال اهدای یک لوح به مریم مقدس است. تصویر سمت راست مربوط به جان کمننوس در حال اهدای یک کیسه‌ی پول به مریم مقدس است. نزدیک به همین نقاشی، در سمت چپ ایرنه، دیواری با زاویه‌ی نود درجه نسبت به دیوار همین تابلو قرار دارد که روی آن تصویر الکسیوسِ جوان نقش بسته. مسیح در مرکز نقاشی، در آغوش مریم مقدس، در حالی نقاشی شده که در دست چپ خود یک لوح دارد و دست راست خود را در حالت نیایش قرار داده است.

۷- نقاشی موزاییک پدران کلیسا (Fathers of the Church)

Fathers of the Church

در این نقاشی ایگناتیوس جوان، جان کریسوستوم و ایگناتیوس انطاکی در کنار هم به‌تصویر کشیده شده‌اند. مرد سمت چپ تصویر ایگناسیوس جوان است که در این نقاشی نزدیک به ۵۰ سال سن دارد. تصویر وسط مربوط به جان کریسوستوم است که با لقب یوحنای زرین دهان نیز شناخته می‌شود و در نهایت در سمت راست تصویر ایگناتوس انطاکی، اسقف انطاکیه، قرار دارد. این نقاشی موزاییک از آن دسته نقاشی موزاییک‌هایی است که بسیاری از قسمت‌های آن پس از تصرف ایاصوفیه توسط مسلمانان و تبدیل آن به مسجد، با استفاده از موادی مانند گچ پوشانده شده‌اند. درواقع این نقاشی در ابتدا دارای ۱۴ پرتره بوده و در حال حاضر تنها همین از نقاشی اصلی باقی مانده است.

۸- موزاییک هشتی (The Vestibule)

موزاییک هشتی (The Vestibule)

این موزاییک بالای در جنوبی هشتی قرار دارد و مربوط به قرن دهم میلادی ست و در آن ژوستینین و کنستانتین در کنار مسیح و مریم مقدس تصویر شده‌اند. همان‌طور که می‌بینید طرز نشستن و حالت دستان مریم مقدس در این نقاشی شباهت زیادی به نقاشی موزاییک محراب دارد. در این نقاشی ژوستینین ماکتی از ایاصوفیه و کنستانتین هم ماکتی از شهر کنستانتینوپل را به مریم مقدس و مسیح هدیه می‌کنند.

۹- نقاشی موزاییک لئوی ششم (Leo VI)

نقاشی موزاییک لئوی ششم (Leo VI)

این نقاشی موزاییک بالای در اصلی ایاصوفیه، یعنی در سلطنتی، قرار دارد و لئوی ششم را در حال زانوزدن در کنار مسیح، که در این نقاشی بر تخت سلطنت نشسته، نشان می‌دهد. تصاویر مریم مقدس و فرشته‌ی جبرئیل در دو سوی مسیح در دو دایره نقاشی شده‌اند. لئوی ششم در طول زندگی خود بارها ازدواج می‌کند و هر بار به‌علتی از سوی کلیسا و روحانیون محکوم می‌شود؛ در این نقاشی او در حال تقاضای بخشش از سوی مسیح است. حالت دستان مریم مقدس نشان‌دهنده‌ی خواهش او از مسیح برای بخشش لئوی ششم است و البته متن روی لوحی که در دست چپ مسیح قرار دارد نشان از این بخشش دارد.

۱۰- نقاشی موزاییک اسکندر (Alexander)

Hagia Sophia mosque Alexander

این نقاشی موزاییک، اسکندر، پادشاه بیزانتین در اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم میلادی، را تصویر کرده و خودِ نقاشی مربوط به حدود سال ۹۱۲ میلادی است. اسکندر در لباس پادشاهی در حالی قرار دارد که در دست چپ یک گوی و در دست راست لوح ابریشمین پیچیده‌شده‌ای‌ دارد.

***************

ساختمان ایاصوفیه دارای نقاشی موزائیک‌های دیگری نیز هست که هر یک دارای ارزش تاریخی و هنری خاص خود هستند و من در اینجا صرفاً به مشهورترین‌های آن‌ها پرداختم.

ایوان‌های ایاصوفیه

ایاصوفیه دارای دو ایوان، یکی داخلی و دیگری خارجی، ست. هدف اصلی از ساخت ایوان‌ها آماده‌کردن افرادی که برای انجام مراسم مذهبی به کلیسا می‌آمده‌اند و ایجاد احساسی روحانی در آن‌ها بوده است. هر یک از ایوان‌ها دارای چندین در برای ورود افراد به داخل کلیسا بوده‌اند و در ورودی پادشاه جدا از سایر ورودی‌ها بوده است. در حال حاضر تعدادی شئ بازمانده از دوران بیزانس در این ایوان‌ها نگهداری می‌شوند.

مقبره‌ی انریکو داندولو

مقبره‌ی انریکو داندولو

انریکو داندولو طی جنگ‌ چهارم صلیبی به بیزانس حمله کرده و کنستانتینوپل پایتخت این امپراطوری را اشغال کرد. او به‌سبب رفتار وحشیانه پس از تصرف این شهر بسیار بدنام است. آن‌چه در حال حاضر به نام مقبره‌ی انریکو داندولو در ایاصوفیه قرار دارد بخشی از تابوت او ست.

ستون آرزو

ستون آرزو

داخل ساختمان ایاصوفیه ستونی قرار دارد که به باور برخی می‌تواند آرزوها را برآورده کند! روی این ستون سوراخی قرار دارد و باور این است که اگر پس از قراردادن انگشت شست داخل سوراخ و چرخش ۳۶۰ درجه‌ای آن، فرد احساس مرطوب‌شدن انگشت‌اش را داشته باشد آرزوی او برآورده خواهد شد.

قسمت‌های مربوط به دوران اسلامی مسجد ایاصوفه

شمار زیادی از بخش‌های مختلف مسجد ایاصوفیه پس از پایان حکومت امپراطوری روم شرقی و در زمان حکومت عثمانی‌ها ساخته شده‌اند. در ادامه نگاه مختصری به بعضی از این قسمت‌ها خواهم داشت.

۱- اتاق مؤذن

محل مؤذن در قرن ۱۶ میلادی و در دوره‌ی حکومت سلطان مراد سوم عثمانی ساخته شده است و همان‌طور که از نام آن برمی‌آید مکانی برای استقرار مؤذنان بوده است.

۲- اتاق سلطان

اتاق سلطان مسجد ایاصوفیه

این اتاق هشت‌ضلعی، که در سمت چپ محراب قرار دارد، در روزهای خاص و برای انجام رسومات مذهبی ویژه توسط پادشاهان عثمانی مورد استفاده قرار می‌گرفته است. این اتاق در قرن نوزدهم میلادی توسط معماران سوئیسی- ایتالیایی ساخته شده، اما ستون‌هایی که آن را بر پا نگاه داشته‌اند مربوط به ساختمان بنا در دوران بیزانس هستند.

۳- محراب

محراب مسجد ایاصوفیه

محراب مسجد ایاصوفیه یکی از قسمت‌های زیبای آن از نظر تزئیات به‌کار رفته شده است. این محراب با استفاده از طلا و سنگ مرمر ساخته شده و در قسمت بالای آن جملاتی از قرآن نوشته شده‌‌اند. دو شمع‌دان بزرگ برنزی که در دو سوی این محراب قرار دارند از کلیسای جامع مجارستان به این مسجد منتقل شده‌اند و به‌همین سبب ارزش تاریخی خاصی دارند.

*************

در این نوشتار سعی من بر آن بود که به معرفی برخی از دیدنی‌های موزه‌ی ایاصوفیه بپردازم. مسلماً آن‌چه در ایاصوفیه خواهید دید بیشتر از مواردی ست که در این نوشته آمدند. لطفاً پس از بازدید از این بنای زیبای تاریخی تجربیات خود از سایر قسمت‌های ایاصوفیه را با ما و کاربران درمیان بگذارید.

مرور کوتاهی بر تاریخچه ایاصوفیه

تاریخچه مسجد ایاصوفیه

تا این‌جای مطلب ضمن معرفی موزه‌ی ایاصوفیه به تاریخچه‌ی آن نیز اشاراتی داشته‌ام. مسجد ایاصوفیه دارای نزدیک به ۱۵۰۰ سال قدمت است و تاریخ پر فرازونشیبی دارد و از همین روی پرداختن به جزئیات تاریخچه‌ی آن در حوصله‌ی این نوشته نمی‌گنجد. در ادامه مختصر مروری بر برخی از جنبه‌های تاریخی این بنا، که تا این‌جا به آن‌ها نپرداخته‌ایم، خواهیم داشت.

ایاصوفیه در سال ۵۳۷ میلادی به‌دستور ژوستین یکم، امپراطور بیزانس، در پایتخت این امپراطوری یعنی شهر کنستانتینوپل، یا همان استانبول، ساخته شد. پیش از احداث ایاصوفیه، تقریباً در مکان کنونی ساختمان، دو کلیسای دیگر قرار داشته‌اند که هر دو طی شورش و آشوب ویران شده‌اند. کلیسای اول، که کلیسای اعظم نامیده می‌شده، در نیمه‌ی اول قرن چهارم میلادی به‌دستور کنستانتین دوم ساخته شده و در حدود سال ۴۰۴ میلادی کاملاً از بین رفته است. پس از تخریب کلیسای اول، تئودوروس دوم یکی از دیگر امپراطوران روم شرقی دستور ساخت کلیسای دیگری را در همین مکان صادر کرده. ساختمان کلیسای دوم در حدود سال ۴۱۵ میلادی تکمیل شده اما بار دیگر در سال ۵۳۲ طی شورشی که به «شورش تصرف» شهرت دارد از بین رفته است.

پس از آن، در همان سال، ژوستین دوم دستور ساخت ایاصوفیه را صادر می‌کند و این بنا پس از ۵ سال کار تکمیل و افتتاح می‌شود؛ اما متأسفانه کمی بعد بار دیگر ساختمان ایاصوفیه با تهدید دیگری، این بار به‌صورت زلزله، مواجه شده و طی زلزله‌های سال‌های ۵۵۳ و ۵۵۷ خسارت‌های نسبتاً جدی‌ای دیده است. پس از زلزله‌هایی که در نیمه‌ی قرن ششم رخ دادند، این بنا به‌فرمان امپراطور آن زمان مورد مرمت قرار گرفته و کار ترمیم آن در سال ۵۶۲ به پایان رسیده است. گنبد ایاصوفیه یک‌بار دیگر در اواخر قرن دهم میلادی بر اثر یک زلزله‌ی بزرگ خراب شده و این بار کار بازسازی آن نزدیک به شش سال به‌طول انجامیده است.

ایاصوفیه در سال ۱۴۵۳ پس از تصرف کنستانتینوپل توسط عثمانی‌ها به مسجد تبدیل شده و بسیاری از آثار دوران بیزانس در آن توسط مسلمانان عثمانی نابود شده‌اند. با ورود عثمانی‌ها به استانبول ایاصوفیه به مسجد جامع این شهر تبدیل شده و تنها سه روز پس از تصرف استانبول نخستین نماز جمعه در آن برگزار شده است. پس از آن پادشاهان مختلف عثمانی هر یک تغییراتی در ایاصوفیه ایجاد کرده و همچنین ساختمان‌های مختلفی را در اطراف آن بنا نهاده‌اند. در سال ۱۹۳۱ عملیات تحقیق و بازسازی آثار تخریب‌شده‌ی ایاصوفیه در دولت آتاتورک آغاز شد وسرانجام این بنا در سال ۱۹۳۵ به‌عنوان یک موزه در معرض دید عموم قرار گرفت.

چگونه به مسجد ایاصوفیه استانبول برویم؟

Hagia Sophia mosque

موزه‌ی ایاصوفیه در محله‌ی سلطان احمد، شهر قدیم، در بخش اروپایی استانبول قرار دارد و به‌سبب استقبال گردشگران از بازدید از آن، مسئولان این شهر وسایل حمل‌ونقل متعددی را برای رسیدن به این موزه درنظر گرفته‌اند.

یکی از بهترین راه‌ها برای رسیدن به محله‌ی سلطان احمد و مسجد ایاصوفیه استفاده از خطوط مترو و ترامواهای استانبول است. برای استفاده از تراموا برای رسیدن به موزه‌ی ایاصوفیه لازم است در هر کجای استانبول که هستید خود را به یکی از ایستگاه‌های خط T1 متروی استانبول برسانید، خطی که ابتدای آن ایستگاه کاباتاش و انتهای آن میدان باغچیلار است. این خط در نقشه‌ی رسمی متروی استانبول با رنگ آبی پررنگ مشخص شده است.

یکی از بهترین راه‌ها برای دسترسی به مسجد ایاصوفیه برای گردشگرانی که در محله‌ی بی‌اغلو ساکن هستند، استفاده از متروی میدان تکسیم است. اگر در این محله اقامت دارید می‌توانید از خط F1 متروی استانبول واقع در میدان تکسیم، که به‌صورت قطار کابلی ست، به ایستگاه کاباتاش رفته، با تغییر لاین سوار متروی خط T1 با مقصد میدان باغچیلار شوید و در ایستگاه سلطان آحمت (Sultanahmet) پیاده شوید.

اگر هتل شما در قسمت آسیایی استانبول قرار دارد لازم است با استفاده از خطوط دریایی استانبول خود را به قسمت اروپایی رسانده و پس از آن با استفاده از وسایل حمل‌ونقل زمینی به ایاصوفیه بروید. درصورتی‌که در محله‌ی کادیکوی اقامت دارید می‌توانید با استفاده از کشتی‌های کادیکوی-کاباتاش خود را به ایستگاه متروی کاباتاش برسانید و سپس همان‌طور که گفتیم با خط T1 مترو به سمت میدان باغچیلار رفته و درست در ایستگاه سلطان آحمت پیاده شوید. چنان‌چه هتل شما در اسکودار قرار دارد، می‌توانید برای رفتن به قسمت اروپایی استانبول از خط دریایی اسکودار-اِمینُنیو به ایستگاه متروی امیننیو، چهارمین ایستگاه خط T1 مترو استانبول بروید، سوار قطارهایی که به سمت میدان باغچیلار می‌روند شده و سه ایستگاه بعد، یعنی در همان ایستگاه سلطان آحمت، از قطار پیاده شوید.

محله‌های بی‌اغلو، کادیکوی، اسکودار و سلطان احمد محله‌هایی هستند که بیشتر ایرانیان در سفر خود به استانبول در آن‌ها اقامت می‌کنند و به‌همین خاطر ما در این نوشته دسترسی به موزه‌ی ایاصوفیه با مبدأ این محله‌ها را توضیح دادیم.

بد نیست اشاره کنم که لازم است برای استفاده از بسیاری از وسایل حمل‌ونقل عمومی استانبول، «استانبول کارت»، بلیط کاغذی یا ژتون داشته باشید. استانبول کارت، کارت اعتباری‌ قابل شارژی است که برای پرداخت هزینه‌های تردد در استانبول به‌صورت الکترونیکی طراحی شده و شبیه به کارت متروی تهران است. برای تردد با استفاده از متروها، اتوبوس‌های بی‌آرتی، قایق‌ها، تله‌کابین‌ها و … با حداقل هزینه می‌توانید از استانبول کارت استفاده کنید. استانبول کارت نیز مانند بلیط‌های مترو و بی‌آرتی تهران فروخته می‌شوند و نحوه‌ی استفاده از آن‌ها نیز تقریباً شبیه به هم است. برای خرید استانبول کارت لازم است مبلغی برای خرید خودِ کارت، تقریباً ۴ لیر، پرداخت کرده و سپس با توجه به سفرهای درون‌شهری خود آن را شارژ کنید. استانبول کارت به‌راحتی در ایستگاه‌های مترو، کانکس‌های اطراف مترو، مغازه‌ها و … قابل تهیه و شارژ کردن است.

درصورتی‌که استانبول کارت در اختیار نداشته باشید لازم است تا پیش از استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی استانبول، ابتدا بلیط کاغذی یا ژتون، بسته به نوع وسیله‌ی حمل‌ونقل، تهیه کنید. البته هزینه‌ی سفر با این نوع بلیط‌ها بیشتر از استانبول کارت است و با توجه مبلغ پایین استانبول کارت پیشنهاد می‌کنیم از این نوع بلیط برای سفرهای درون‌شهری خود در شهر استانبول استفاده کنید، خصوصاً این‌که درصورت استفاده از استانبول کارت می‌توانید از تخفیف‌هایی که به این کارت تعلق می‌گیرد نیز برخوردار شوید.

آدرس موزه‌ی ایاصوفیه، به‌شیوه‌ی آدرس‌دهی ایران، ترکیه، استانبول، منطقه‌ی فاتح، محله‌ی سلطان احمد، میدان ایاصوفیه، موزه‌ی ایاصوفیه است. دو خط با شماره‌های+۹۰ (۲۱۲) ۵۲۲۱۷۵۰ و +۹۰ (۲۱۲) ۵۱۲۵۴۷۴ تلفن‌های موزه‌ی ایاصوفیه و شماره‌ی +۹۰ (۲۱۲) ۵۱۲۵۴۷۴ شماره‌فکس این موزه‌ هستند.

بازدید از این موزه در تمامی روزهای هفته به‌غیر از دوشنبه‌ها، بین ساعات ۹ صبح تا ۱۹ عصر ممکن است. پیشنهاد می‌کنم پیش از مراجعه به موزه، بلیط آن را به‌صورت آنلاین خریداری کنید تا مجبور به قرارگرفتن در صفِ معمولاً طولانیِ خرید بلیط موزه‌ی ایاصوفیه نباشید.

مسجد ایاصوفیه

برخی از دیدنی‌های اطراف مسجد ایاصوفیه استانبول

مسجد ایاصوفیه در فاصله‌ی کمی با چند جاذبه‌ی گردشگری دیگر شهر استانبول قرار دارد و بسیاری از گردشگرانی که از این موزه دیدن می‌کنند به آن‌ها هم سر می‌زنند. در اطراف ساختمان اصلی موزه‌ی ایاصوفیه، و در محوطه‌ی میدان ایاصوفیه، ساختمان‌های دیگری مانند نوانخانه، موقت‌خانه، مدرسه‌ی ایاصوفیه، مقبره‌های برخی از امپراطوران عثمانی مانند سلطان سلیم دوم، سلطان محمد سوم، سلطان ابراهیم، سلطان مراد سوم، سلطان مصطفی اول، خزانه، تعمیدگاه، چشمه و … قرار دارند که به‌نوبه‌ی خود قابل‌توجه و دیدنی هستند.

علاوه بر این ساختمان‌های کاخ توپکاپی، مسجد سطان احمد، برج گالاتا، باسیلیکا سیسترن، حمام خرم‌سلطان، بازار ادویه، موزه‌ی باستان‌شناسی، پارک گلخانه و بسیاری از سایر مکان‌های دیدنی استانبول نیز در نزدیکی ایاصوفیه قرار دارند و شما می‌توانید در روز بازدید از ایاصوفیه از آن‌ها نیز دیدن کنید.

در آخر آن که این امکان برای شما فراهم است که برای دیدن دیدنی‌های استانبول از تور استانبول مرکز ساحل شنی درخشان استفاده کنید. برای کسب اطلاعات لازم در باب تور استانبول یا روی لینک کلیک کنید و یا با شماره‌تلفن ۰۲۱۵۷۹۳۸ تماس بگیرید.

ارسال پاسخ