کولوسئوم در رم | محل نبرد بردگان برای لذت اشراف

کولوسئوم از مشهورترین جاذبه‌های گردشگری جهان است و هر ساله پربازدیدترین جاذبه‌ی گردشگری شهر رم در ایتالیا شناخته می‌شود. این بنا یک تماشاخانه است که در روم باستان محل نبرد گلادیاتورها بوده. امروزه البته ویرانه‌های آن برای‌مان به یادگار مانده‌اند، با این حال همین ویرانه‌ها هم ارزش بازدید دارند و در میان گردشگران بسیار محبوب اند. در ادامه‌ی این نوشتار داستان کولوسئوم را خواهم گفت و همچنین با هم خواهیم دید که گردشگران در طی سفر به رم و در جریان بازدید از این بنای تاریخی می‌توانند چه چیزهایی ببینند.

قبل از آن که به بحث وارد شوم بهتر است به این نکته اشاره کنم که این امکان برای‌تان فراهم است که از طریق تور ایتالیا مرکز ساحل شنی به رم سفر کنید و از نزدیک و به طور ملموس با زیبایی‌ها و شگفتی‌های معماری کولوسئوم آشنا شوید. رزرو تور ایتالیا و دریافت اطلاعات کامل از خدمات ساحل شنی در تور ایتالیا از طریق تماس با شماره‌تلفن ۰۲۱۵۷۹۳۸ امکان‌پذیر است.

کولوسئوم

داستان کولوسئوم | محل بهره‌کشی اشراف از برده‌ها

تاریخ بشر پر است از بهره‌کشی، پر است از اعمال زور توسط فردی بر فردی دیگر یا عده‌ای بر عده‌ای دیگر. بسیار دشوار بتوان برهه‌ای از زندگی بشر یافت که در آن اعمالِ زور نمی‎شده. سخت بتوان دورانی از زندگی انسان در تاریخ پیدا کرد که در آن دوران انسان‌ها در کنار یکدیگر، آزاد و برابر، زندگی می‌کرده‌اند. آزادی، برابری و بسیاری از دیگر آرمان‌های بشر عمدتاً برای بشر در طی تاریخ دست‌نیافتنی بوده‌اند؛ در بهترین حالت فقط تلاش‌هایی برای کسب آن‌ها شده ولی بشر به آن‌ها نرسیده. این ماجرا برای امپراتوری روم و مردمان سرزمین‌هایی که این امپراتوری بر آن‌ها مسلط بود هم صادق است.

امپراتوری روم در سده‌های آخر قبل از میلاد و سده‌های نخست بعد از میلاد بر ایتالیا و بخش بزرگی از اروپا حکمرانی می‌کرد. این امپراتوری بسیار قدرتمند بود و قوم و قبیله‌ای نبود که بتواند در برابر آن‌ها شورش کند و پیروز شود. حتی داستان یک قوم در اسپانیا مشهور است که علیه این امپراتوری شورش کردند، اما دست‌آخر فرماندهان روم شهر آن‌ها را محاصره کردند و مردم این شهر برای آن که زیر یوغ بردگی نروند همگی، دسته‌جمعی، خودکشی کردند.

با این حال، امپراتوری‌ها نقش بزرگی هم در تاریخ و فرهنگ بشر ایفا کرده‌اند. بسیاری از بهترین عناصر معماری، بسیاری از آثار هنری و بسیاری از آثار ادبی و فلسفی در زیر لوای همین امپراتوری‌ها و خصوصاً امپراتوری روم خلق شدند. کولوسئوم یکی از این‌هاست.

آمفی‌تئاترهای آن زمان در بیرون شهر ساخته می‌شدند، ولی کولوسئوم در مرکز شهر رم ساخته شد و گمان بر این است که اصلی‌ترین نیت از ساخت این تماشاخانه نیتی پوپولیستی بوده چراکه وسپاسیان، امپراتور آن زمان روم، دستور داد که کولوسئوم را دقیقاً در زمین‌هایی که نرون [از امپراتورهای قبلی] مال خود کرده‌بود بسازند.

نقاشی کولوسئوم
نقاشی‌ای از کولوسئوم مربوط به قرن هجدهم؛ اثر Giovanni Paolo Panini

وسپاسیان نهمین امپراتور از امپراتورهای امپراتوری روم بود. پیش از او سه تا از امپراتورها عمر سلطنت‌شان به یک سال نکشید و آخرین کسی که مدتی طولانی امپراتوری روم را رهبری کرد، «نرون» بود.

وسپاسیان زمانی که روی کار آمد، سلسله‌ی فلاویان را تشکیل داد، سلسله‌ای که پس از او توسط پسر و نوه‌اش ادامه پیدا کرد. بر اساس کتیبه‌ای که از کولوسئوم پیدا شده «امپراتور وسپاسیان دستور داد که آمفی‌تئاتری جدید از سهم او از غنائم جنگی ساخته شود». اما از کدام غنائم جنگی؟ باور بر این است که این غنائم از سرکوب شورش یهودی‌ها در سال ۷۰ پس از میلاد به دست آمده‌اند. برخی دیگر باور دارند که پس از سرکوب این شورش و محاصره‌ی اورشلیم، از بسیاری از اهالی آن منطقه برای ساخت کولوسئوم استفاده شده، اما گویا این فرض از هیچ شواهد تاریخی‌ای برخوردار نیست ولی برخی دیگر می‌گویند که این رسم رومی‌ها بوده که از جمعیت شکست‌خورده برای کارگری استفاده می‌کرده‌اند تا زهر شکست را به کام آن‌ها تلخ‌تر کنند.

در کنار این نیروی انسانی رایگان، تیمی حرفه‌ای از مهندسان، معماران، نقاشان، متخصصین دکور و تزئینات و … در ساخت کولوسئوم شرکت کرده‌اند. همچنین این بنای تاریخی از یک عنصر ساخته نشده بلکه برای ساخت آن از مواد مختلفی از جمله سنگ، چوب، سنگ آهک، سیمان، کاشی و توف استفاده شده است.

کار ساخت بنای تاریخی به‌دستور وسپاسیان در حول و حوش سال‌های ۷۰ تا ۷۳ میلادی آغاز شد. با وجودی که وسپاسیان در سال ۷۹ میلادی از دنیا رفت، مرگ او موجب نشد که کار ساخت کولوسئوم متوقف گردد و تعطیل شود بلکه پسر او، تیتوس، دستور به ادامه‌ی کار داد و بخش عمده‌ای از بنا تا سال ۸۰ ساخته شد و در سال ۸ بود که رسماً افتتاح شد. برخی ذکر کرده‌اند که در مراسم افتتاحیه‌ی کولوسئوم بیش از ۹ هزار حیوان وحشی کشته شدند. بعدها کولوسئوم به دستور برادر تیتوس، یعنی دومیتیان، بازسازی شد و وضعیتی بهتر به خود گرفت. برخی تونل‌ها برای ورود حیوانات در کولوسئوم ساخته شدند و همچنین یک طبقه‌ی دیگر برای نشستن تماشاگران به کولوسئوم اضافه شد.

کولوسئوم در آن روزگار محلی برای نبرد گلادیاتورها شد و آن‌چنان که در منابع آمده این رسم نبرد گلادیاتورها در کولوسیوم تا سال ۴۳۵ میلادی طول کشید.

همچنین نبرد انسان با حیوانات و گاه اعدام انسان‌ها توسط حیوانات وحشی هم در کولوسئوم برگزار می‌شد که گفته می‌شود این رسم تا سال ۵۲۳ میلادی طول کشید و در این سال بود که Anicius Maximus، یکی از سناتورهای آن زمان، جشنی بزرگ برگزار کرد که این جشن مورد انتقاد شدید تئودوریک بزرگ، شاه آن زمان، قرار گرفت – آن هم به سبب هزینه‌های هنگفتی که برای این جشن صرف شده بود.

 *****

برگردیم به داستان. من در زیرعنوان این بخش نوشته‌ام «محل بهره‌کشی اشراف از برده‌ها»؛ اما چرا؟ توضیح این است که، همانطور که در بالا اشاره‌ای کوچک کردم، کولوسئوم چند سده محل نبرد گلادیاتورها بوده و این گلادیاتورها هم بردگان بوده‌اند که با یکدیگر می‌جنگیده‌اند، آن هم جنگی تا سر حد مرگ. چرا؟ چون امپراتور و اشراف روم از جنگیدن این گلادیاتورها لذت می‌برده‌اند. بله، لذت می‌برده‌اند. آن‌ها حظ می‌برده‌اند از هنرهای شمشیرزنی این گلادیاتورها، اما در عوض هیچ باک‌شان نبوده که پس از نبرد تن به تن این گلادیاتورها، یکی از آن‌ها جان‌اش را از دست می‌داده است.

colosseum gladiator fights

نقاشی شست‌برگشته
نقاشی شست‌برگشته اثر ژان-لئون ژروم. در این نقاشی یک گلادیاتور شکست خورده و تماشاگران با آوردن انگشت شست به سمت زمین خواهان کشته‌شدن گلادیاتور شکست‌خورده توسط گلادیاتور برنده هستند. آن زمان رسم بود که گلادیاتوری که بر زمین می‌خورد و بلند نمی‌شد را یا شاه و یا برخی از تماشاگران تکلیف‌اش را با انگشت شست مشخص می‌کردند. آن زنانی که در ردیف اول حضور دارند و انگشت‌شان را رو به زمین گرفته‌اند باکره‌های وستال هستند. در ادامه در مورد نحوه‌ی چینش افراد در کولوسئوم توضیح داده خواهد شد.

همچنین نبردهای زیادی در صحنه‌ی کولوسئوم میان حیوانات وحشی و گاه حتی میان انسان‌ها و حیوانات وحشی برگزار می‎شده است. این نبردها در برخی از مواقع سال برگزار می‌شده‌اند، اما عمدتاً در زمان‌هایی بوده‌اند که حال و اوضاع امپراتوری خوب بوده.

کولوسئوم

به عنوان مثال [آن‌چنان که در ویکی‌پدیای انگلیسی آمده] در سال ۱۰۷ میلادی، تراژان، از بزرگ‌ترین قیصران روم، به مناسبت پیروزی‌اش در Dacia دقیقاً ۱۲۳ روز جشن گرفت و در طی این ۱۲۳ روز کلی نبرد میان انسان‌ها و حیوانات در کولوسئوم برگزار شدند. این نبردهای ۱۲۳ روزه موجب شدند که حدود ۱۰ هزار گلادیاتور و ۱۱ هزار حیوان بمیرند.

همچنین محکومین به اعدام هم در همین کولوسئوم اعدام می‌شده‌اند. این افراد به صورت برهنه و بدون هیچ سلاحی وارد صحنه می‌شده‌اند و مجبور بوده‌اند که با حیوانات وحشی بجنگند. البته که در چنین شرایطی جنگی در کار نبوده و آن‌چه که بوده فقط تکه‌و‌پاره شدن آن محکوم به اعدام توسط حیوانات وحشی بوده‌است.

ضمناً گفته می‌شود در اوایل سال‌های ساخت کولوسئوم آب در صحنه می‌آورده‌اند و دریاچه تشکیل می‌داده‌اند و کشتی می‌آورده‌اند و نبرد شبیه‌سازی‌شده‌ی دریایی برگزار می‎‌کرده‌اند. این موضوع را مورخان ثبت کرده‌اند و همواره در باب آن تردیدهایی وجود داشته و بحث‌های زیادی در این مورد انجام شده است.

کولوسئوم

البته آوردن آب در کولوسئوم چندان کار دشواری نبوده، آن‌چه که محل بحث است یکی این است که چگونه عرصه‌ی این تماشاخانه را ضد آب کرده‌اند که آب هیچ کم نشده و همچون دریاچه بر روی سطح مانده است و دوم آن که چطور این محوطه محل تردد کشتی‌ها شده.

معماری کولوسئوم

حال که با هم مروری بر داستان کولوسئوم داشتیم و دیدیم که محلی برای خون و خونریزی و بهره‌کشی اشراف از برده‌ها بوده بد نیست چند خطی هم در مورد معماری کولوسئوم توضیح دهم.

کولوسئوم را می‌توان نیای استادیوم‌های فوتبال در دنیای امروز دانست، چراکه بازسازی‌های کامپیوتری‌ای که از این بنا شده کاملاً یادآور استادیوم‌های فوتبال و یا دو و میدانی امروزی است.

کولوسئوم در رم ایتالیا

این بنا ۱۸۹ متر طول، ۱۵۶ متر عرض و ۴۸ متر ارتفاع داشته است و ساختار آن از نمای بالا نه به صورت یک دایره بلکه به صورت یک بیضی دیده می‌شده است. در طی سالیان درازی که از کولوسئوم گذشته بارها آسیب دیده و بارها بازسازی شده اما امروزه صرفاً دیواره‌ی شمالی این تماشاخانه‌ی بزرگ پابرجا مانده است و سایر دیوارهای آن فرو ریخته‌اند و همچون عطش و میل اشراف و امپراتورهای آن زمان نیست شده‌اند و به دل خاک فرو رفته‌اند.

گفته می‌شود حدقل ۵۰ هزار نفر می‌توانسته‌اند روی سکوهای کولوسوم بنشینند و این در حالی است که گاه برای برخی مراسم‌ها این تعداد به ۸۰ هزار نفر هم می‌رسیده است. برای ورود این ۸۰ هزار نفر می‌بایست درب‌های ورودی زیادی تعبیه می‌شد که این کار هم شد. ۸۰ درب ورودی برای کولوسئوم ساختند که از این میان ۷۶ مورد آن‌ها توسط تماشاگران عادی استفاده می‌شد و ۴ درب دیگر مخصوص امپراتور و دربار بودند. جالب آن که برای ورود به کولوسئوم می‌بایست بلیط تهیه می‌شد و هر یک از ورودی‌ها هم از شماره برخوردار بودند. از میان این ورودی‌ها فقط ورودی‌های شماره‌ی XXIII و LIIII برای ما در دنیای امروز باقی مانده‌اند و قابل بازدید هستند.

نکته‌ی دیگر آن که چینش و نحوه‌ی نشستن بر روی سکوهای کولوسئوم تصادفی نبود، بلکه افراد می‌بایست بر حسب جایگاه‌شان در جامعه‌ی رومی در مکانی خاص بنشینند. به عنوان مثال، مکان‌های جنوبی و شمالی این بنا که از بهترین ویو برای تماشای نبردها برخوردار بوادند مخصوص امپراتور، اطرافیان‌اش و باکره‌های  وستال بودند [دیدید که در آن نقاشی هم امپراتور و باکره‌های وستال تقریباً در یک سطح بودند) و یا آن که ردیف بالایی سناتورها مخصوص شوالیه‌ها بود و بخش‌های بالاتر با نام maenianum secundum مخصوص شهروندان رومی بود که این بخش هم به دو قسمت تبدیل می‌شد: یک قسمت مخصوص ثروتمندان رومی بود و قسمت دیگر مخصوص شهروندان فقیرتر.

یک نکته‌ی دیگر در مورد معماری کولوسئوم در رم بگویم و بحث در این مورد را تمام کنم و آن این که عرصه‌ای که در مرکز این تماشاخانه بوده و نبردها روی آن برگزار می‎‌شده‌اند ۸۳ متر طول و ۴۸ متر عرض داشته و کف آن معمولاً شن بوده است. این عرصه در حال حاضر تقریباً نابود شده، اما فضای زیرین آن تا حدی باقی مانده است. فضای زیر عرصه به دستور امپراتور دومیتیان ساخته شده و hypogeum نام دارد. این فضا برای آن بوده که قبل از آغاز مسابقه و نبرد، گلادیاتورها و حیوانات در آن نگهداری شوند.

اگر به رم بروید و به دنبال بازدید از کولوسئوم باشید، زمانی که وارد این تماشاخانه‌ی قدیمی شوید دیگر عرصه را نمی‌بینید بلکه همین hypogeum را به شکل یک سری راه هزارتو می‌بینید.

hypogeum

چند نکته در مورد کولوسئوم

۱- در بالا اشاره کردم که کولوسئوم در طی تاریخ بازسازی‌های متعددی را به خود دیده است، اما در چند قرن اخیر هیچ زمان یک مرمت اساسی در آن صورت نگرفته تا آن که همین ۸ سال پیش Diego Della Valle با مقامات محلی به توافق رسید که ۲۵ میلیون یورو برای بازسازی اساسی این تماشاخانه‌ی قدیمی خرج کند. این بازسازی اساسی‌ترین بازسازی کولوسئوم در چند قرن اخیر بوده و در سال ۲۰۱۳ آغاز شده و هنوز هم تمام نشده است. گویا قرار است برخی از فضاهای زیرزمینی این بنا هم قرار است بازسازی شوند.

۲- در نزدیکی کولوسئوم چند بنای قدیمی دیگر برای بازدید وجود دارند. طاق نصرت کنستانتین یکی از این بناها است. گفته می‌شود این طاق در سال ۳۱۵ میلادی ساخته شده، آن هم به مناسبت پیروزی کنستانتین اول در نبرد پل میلویان. اما برخی دیگر اعتقاد دارند که این طاق خیلی قبل‌تر و برای مسائل دیگری ساخته شده است. طاق نصرت کنستانتین ۲۱ متر ارتفاع دارد و از ۲۵ متر عرض برخوردار است، از این رو بزرگ‌‎ترین طاق پیروزی کل ایتالیا است.

طاق کنستانتین

Ludus Magnus دیگر بنایی است که در نزدیکی کولوسئوم قرار دارد. این بنا در آن زمان‌ها آموزشگاه گلادیاتورها بوده و از طریق یک تونل به تماشاخانه‌ی بزرگ در ارتباط بوده است.

۳- جالب است بدانید که همین سال پیشین، یعنی سال ۲۰۱۸، کولوسئوم حدود ۷ میلیون و ۴۰۰ هزار بازدیدکننده داشت و بنابراین به پربازدیدترین جاذبهی گردشگری در کل جهان در سال ۲۰۱۸ تبدیل شد.

۴- کولوسئوم پس از سرنگونی روم، در دوران قرون وسطی، چندان اهمیتی نداشت. البته مدتی کوتاه در قرن سیزدهم خاندان Frangipani  آن را مقداری بازسازی کردند و به عنوان قلعه مورد استفاده‌اش قرار دادند، اما در سال ۱۳۴۹ زلزله‌ای بزرگ آمد و بخش‌های زیادی از این بنا را تخریب کرد. پس از زلزله‌ای که آمد و بخش‌های زیادی از آن ویران شدند هیچ زمان بازسازی نشد و در عوض از سنگ‌های آن برای ساختن ساختمان‌های دیگری استفاده شد.

بحث‌های زیادی هم در این بین وجود داشتند که مانع از بازسازی این ساختمان می‌شدند. مهم‌ترین آن‌ها این بود که این بنا در گذشته محل اعدام مسیحیانی بوده که پیرو خدایان رومی نبوده‌اند. از این رو گاه از آن به عنوان مکانی مقدس برای شهدای مسیحی یاد می‌شد. در قرن شانزدهم پاپ Sixtus پنجم طرحی داد که برطبق آن در این مکان یک کارخانه‌ی پشم ساخته شود، که البته هیچ زمان عملی نشد. در قرن هجدهم آن بحث در مورد اعدام مسیحیان در این مکان توسط کلیسا رایج شد و حتی ایستگاه‌های مذهبی برای زیارت درون کولوسئوم دایر کردند و صلیب مشهوری که در حال حاضر در این تماشاخانه هست مربوط به همین دوران است.

کولوسیوم در رم

۵- به رم که سفر کنید و به دیدن این تماشاخانه‌ی قدیمی که بروید یک موزه‌ی کوچک را هم می‌توانید ببینید. این موزه برخی از عناصر مربوط به تاریخ این تماشاخانه را به نمایش گذاشته و خوشبختانه برای بازدید از آن به بلیط اضافی نیاز ندارید و با همان بلیط ورودی آمفی‌تئاتر می‌توانید از این موزه هم بازدید کنید.

۶- به دیدن کولوسئوم که بروید باید خود را برای یک صف طولانی آماده کنید. از سال ۲۰۱۶ بدین سو بحث‌های امنیتی حول این بنا افزایش یافته‌اند و بنا بر این بحث‌ها بوده که تفتیش بدنی با دقت بیش‌تری انجام می‌شود. همین تفتیش است که موجب صف‌های طولانی شده. کیف پول بزرگ، چمدان، کوله‌پشتی و هر چیزی که موجب شک شود را نباید با خود به همراه داشته باشید.

۷- برای تماشای این تماشاخانه می‌توانید از ساعت ۶:۳۰ تا یک ساعت قبل از غروب آفتاب اقدام کنید؛ بنابراین ساعت تعطیلی بر اساس هر فصل از سال متفاوت است. معمولاً در ماه‌های پاییز و زمستان ساعت تعطیلی ۴ الی ۴:۳۰ است و در ماه‌های بهار و تابستان ۷ الی ۷:۳۰٫

۸- اولین یکشنبه‌ی هر ماه بازدید از این بنای تاریخی رایگان است، سایر روزها عمدتاً قیمت بلیط ۱۲ یورو است.

۹- آدرس: Piazza del Colosseo, 1, 00184 Roma RM, Italy

colosseum

سخن آخر

سعی شد به‌دور از سخن‌درازی در مورد مهم‌ترین نکات مربوط به کولوسئوم صحبت شود. امید است که این نوشتار توانسته باشد تا حدی شما را با این بنای قدیمی آشنا کند. اگر تجربه‌ای از سفر به رم و بازدید از این تماشاخانه‌ی قدیمی دارید لطفاً آن را با ما و کاربران در میان بگذارید.

ضمناً باری دیگر اشاره می‌کنم که می‌توانید برای سفر به رم از تور ایتالیا مرکز ساحل شنی استفاده کنید. سفری امن و تقریباً ارزان را با تور ایتالیا می‌توانید تجربه کنید. برای رزرو تور و دریافت اطلاعات کامل با شماره‌تلفن ۰۲۱۵۷۹۳۸ تماس بگیرید.

منابع: wikipedia | discoverwalks | tripsavvy

ارسال پاسخ